Tabibi değil, arkadaşlarını dinliyorlar

*** Okuyacağınız yazı Axios‘a yazan Maya Goldman‘ın makalesinden derlenmiştir.

Sağlık hizmeti sağlayıcılarının tıbbi tavsiyelerini dikkate alıyor musunuz? Elbet emekliyseniz ve artık sağlıklı ömür tekliflerine karşı çıkmanın bir sonuca ulaşmadığını anlayacak olgunluğa geldiyseniz hekiminize başvuruyorsunuz. Lakin Gen Z kuşağı bu mevzuya diğer bir açıdan bakıyor.

Gen Z ne demek? 1990’ların ortalarını ve sonlarını doğum yıllarının başlangıcı ve 2012’lerin başlarını doğum yıllarının sonu olarak aldığımız kuşağa Gen (İngilizce Generation yani jenerasyon sözünün kısaltılmış hali olarak kullanılıyor) Z yada Z kuşağı diyoruz.

Onlara yapılan anket sonuçları bakın bize neler anlatıyor?

Çalışma son 12 ayı kapsıyor. 16 ülkeden yaklaşık 16 bin Z jenerasyonundan genç ve yetişkinle yapılan ankette bireylere ‘Sağlık hizmeti sağlayıcılarının mı? Arkadaş, aile yahut sosyal medyanın tıbbi tavsiyelerine mi başvuruyorsunuz?’ sorusu yöneltildi.

2024’ten 2025’e geçen sürede;

18-34 yaş aralığında sosyal medyanın tıbbi tavsiyelerini tercih edenlerin oranı

%26’dan %38’e yükseldi.

Arkadaşlardan yahut aileden gelen tavsiyelere uyanların oranı

%32’den %45’e yükseldi.

* Bilgiler 2025 Edelman Güven Barometresine göre tahlil edilmiştir.

İletişim firması Edelman’ın yeni global anket sonuçlarına göre, dünya çapındaki genç yetişkinler yani Z kuşağı sağlık kararlarını giderek daha fazla kendi ellerine alıyor.

‘KENDİ BAŞLARINA BİLGİ ARIYORLAR’

Neden önemli; çoğu COVID-19 salgınının başlangıcından bu yana reşit olan 35 yaş altı yetişkinler, tıbbi seçimlerinde yardımcı olmaları için hala ferdî sağlayıcılarına güveniyor. Lakin her zamankinden daha fazla kendi başlarına bilgi arıyorlar.

Edelman’da global baş operasyon vazifelisi ve ABD sağlık sektörü başkanı Courtney Gray Haupt mevzuyu sözlerle değerlendirdi:

– Genç yetişkinler, bilgi arama biçimleri, kime güvendikleri ve sağlık bilgileriyle ne yaptıklarıyla hakikaten kendi sağlık ekosistemlerini yarattılar.

NE BULDULAR?

Tüm yaş kümelerinde, lakin bilhassa 35 yaşından küçük yetişkinler arasında, akran odaklı sağlık hizmeti kararları 2024-2025 arasında arttı.

18 ila 34 yaş arasındaki yetişkinlerin %45’i, geçen yıl bir arkadaş yahut aile üyesinden bilgi almak için sağlık sağlayıcılarının rehberliğini göz arkası ettiklerini söyledi – bu bir evvelki yıla göre 13 puanlık bir artışa denk geliyor.

Genç yetişkinlerin %38’i, bir evvelki yıla göre 12 puanlık bir artışla sosyal medyadan gelen tavsiyeler lehine sağlayıcılarını göz gerisi ettiklerini söyledi. Yani geçen yıl yüzde 26 olan sosyal medya güveni bu yıl sağlık hizmetleri konusunda yüzde 38’e yükselmiş durumda.

KURUMSAL PRESTİJ ARTIK ÖNEMSİZ

Kimlik bilgileri ve kurumsal prestij, sağlık hizmeti tüketicileri için – bilhassa de gençler için – daha az önemli hale geliyor.

Genç yetişkinlerin büyük çoğunluğu (%82) hala ferdî hekimlerinin sağlık kararlarını etkilediğini söyledi. Lakin genç yetişkinlerin üçte biri de tıbbi eğitimi olmayan içerik oluşturucularının sağlık kararlarını etkilediğini bildirdi.

Genç yetişkinlerin yaklaşık %45’i, ortalama bir kişinin sağlık bahislerinde eğitimli hekimler kadar bilgi sahibi olabileceğini söylüyor; bu, 2024 anket verilerine göre 7 puanlık bir artış.

ABD’DEKİ EYLEMLER SAĞLIK HİZMETLERİNE OLUMSUZ YANSIYOR

Bu ortada, tüm yaş kümelerinde ABD’li iştirakçilerin %61’i, iş, hükümet ve sivil toplum kuruluşlarının aksiyonlarının kaliteli sağlık hizmeti alma yeteneklerini olumsuz etkilediğini düşünüyor. ABD’de %40’tan azı, medyanın sağlık hizmeti bilgilerini doğru bir şekilde bildireceğine güvendiklerini söyledi.

Anket, genç yetişkinlerin diğer yaş kümelerinden daha fazla sağlık medyasıyla etkileşim kurduğunu da gösteriyor. Genç yetişkinlerin %67’si sağlık hizmetiyle ilgili klâsik haberlerle düzenli olarak etkileşim kurduğunu ve %55’i podcast’ler ve/veya haber bültenleri aracılığıyla bağımsız sağlık medyasıyla en az ayda bir defa etkileşim kurduğunu bildiriyor.

‘PİŞMAN MISINIZ?’

Bu ortada sosyal medyadaki kirliliği düşündüğümüzde ‘Hiç pişman oldunuz mu?’ sorusu sorulan genç yetişkinlerin yaklaşık %60’ı ise yanlış yahut aldatıcı bilgilere dayanarak en az bir sefer pişman oldukları sağlık kararları aldıklarını söylüyor.