Beton ve çelik binalar tarih olabilir: 10 katlı ahşap binayı deprem simülatöründe salladılar

ABD’deki University of California San Diego kampüsünde yapılan testlerde bina, geçmişte büyük yıkıma neden olan depremlerin simülasyonlarına maruz bırakıldı. Araştırmacılar özellikle 1994 Northridge depremi ve 1999 Tayvan Chi-Chi depremine benzer sarsıntılar oluşturdu.

Bilim insanlarına göre deneyin en dikkat çekici sonucu, 10 katlı ahşap yapının büyük sarsıntılara rağmen ciddi yapısal hasar almadan ayakta kalması oldu. Test sırasında bina kontrollü şekilde hareket etti ve bazı uzmanlar yapının “rüzgarda sallanan ağaç gibi” davrandığını belirtti.

AHŞAP GÖKDELENLER İÇİN YENİ DÖNEM OLABİLİR

Araştırmada kullanılan yapı ‘mass timber’ adı verilen özel mühendislik ahşabından üretildi. Birden fazla ahşap katmanın sıkıştırılıp birleştirilmesiyle oluşturulan bu sistemin, klasik ahşaptan çok daha dayanıklı olduğu belirtiliyor.

Araştırmacılar son yıllarda özellikle çevreci yapı trendleri nedeniyle yüksek katlı ahşap binalara ilginin arttığını söylüyor. Çünkü beton ve çelik üretimi yüksek karbon salımı oluştururken, mühendislik ahşabı daha sürdürülebilir alternatif olarak görülüyor.

Projede kullanılan özel ‘rocking wall’ sistemi de dikkat çekti. Bu sistem sayesinde bina deprem sırasında tamamen sert şekilde direnmek yerine kontrollü olarak hareket ediyor ve sarsıntı sonrası yeniden dengelenebiliyor.

DÜNYANIN EN BÜYÜK TESTLERİNDEN BİRİ

Araştırma kapsamında kullanılan yapı, şimdiye kadar deprem simülatöründe test edilen en yüksek tam ölçekli ahşap yapılardan biri olarak gösteriliyor. Çalışmanın NHERI TallWood projesi kapsamında geliştirildiği ve çok sayıda üniversite ile mühendislik şirketinin ortak çalışması olduğu belirtildi.

Uzmanlara göre bu testler, gelecekte deprem bölgelerinde daha fazla ahşap gökdelen inşa edilmesinin önünü açabilir. Özellikle ABD’nin batı kıyıları gibi yüksek deprem riskine sahip bölgelerde bu tür sistemlerin yaygınlaşabileceği değerlendiriliyor.