Akraba evliliği yapan çiftler bu testlerden geçmeli

Kadın Hastalıkları ve Tüp Bebek Uzmanı Prof. Dr. Kübra Boynukalın, TÜİK verilerine göre Türkiye’de 2024 yılında yapılan akraba evliliği sayısının 18 bin 619 olduğunu ve yapılan bilimsel araştırmaların buna benzer evliliklerde anne ve babadaki benzer mutasyonların doğacak çocukta hastalık oluşturabileceğini söyledi. Prof. Dr. Boynukalın, “Akraba evliliği yapan çiftlerin bebeklerinde kalıtsal birtakım metabolik hastalıklar, kan hastalıkları, hudut sistemi hastalıkları, zihinsel ve fizikî gelişim geriliği görülme ihtimali yüksektir. Bu çiftlerin gebelik planlamadan önce kesinlikle birtakım genetik tarama testlerinden geçmeleri gereklidir. Şayet çift bir genetik hastalık taşıyıcısı olarak belirlenirse tüp bebek tedavisine başvurulması gerekir. Genetik ayıklama yapılarak uygulanacak tüp bebek tedavisiyle sağlıklı gebelik elde edilir” tabirlerini kullandı.

‘AKRABA EVLİLİĞİ GEBELİKTE BİRÇOK RİSKİ ARTIRIR’

Anne ve babanın akraba olması durumunda ortak genetik mirasa sahip olduklarından birtakım kalıtsal hastalıkların bebeğe geçme ihtimalinin artacağını belirten Prof. Dr. Boynukalın, “Akraba evliliğinin ziyanları arasında birçok hastalık yer alır. Ülkemizde en sık rastlanan akraba evliliği hastalıkları fenilketonüri, kistik fibroz, spinal müsküler atrofi (SMA) ve kontenjal adrenal hiperplazidir. Ayrıyeten olağan olan evliliklerde yapılan doğumların yaklaşık olarak yüzde 1,4’lük kısmı can kaybı doğum olarak gerçekleşirken akraba evliliklerinde ise can kaybı doğum oranı yüzde 2,14’e çıkmaktadır. Bu da yaklaşık olarak olağan evliliklerdeki can kaybı doğum oranının iki katıdır. Düşük riski de gebeliklerde görülen olguların başında gelir. Olağan evliliklerde düşük riski yüzde 5,21’lerde iken akraba evliliklerinde bu oran yüzde 10,55’lere çıkar. Akraba evliliği risklerinden bir oburu de yeni doğan kayıplarıdır. Yapılan araştırmalar olağan evliliklerde gerçekleşen doğumların yüzde 10,76’sında yeni doğan kayıplarına rastlandığını göstermiştir. Bu oran tekrar akraba evliliklerinde artarak yüzde16,29’a çıkmaktadır. Akraba evliliklerinde doğumdan önce, doğum esnasında ve doğumdan sonra ortaya çıkan sıkıntıların yüzdeleri artmaktadır lakin bu sorunların akraba evliliklerinde kesinlikle yaşanacağı manasına gelmemektedir” diye konuştu.

‘GENETİK TARAMA İLE SAĞLIKLI EMBRİYOLAR SEÇİLİR’

Prof. Dr. Boynukalın, “Gelişen teknoloji sayesinde çiftlerden alınan kolay bir kan örneğinde aynı anda yüzlerce genetik hastalık taranabilmektedir. Çiftlerde bu test ile tespit edilen bir genetik hastalık varlığında ise bu hastalığın doğacak çocuğa bir kalıtsal miras olarak aktarılmasını önlemek tüp bebek tedavisi ve PGT prosedürleri sayesinde mümkündür. Genetik teşhis yaptırmayı düşünen çiftlerin karar vermeden önce çocuklarını etkileyebilecek genetik hastalık hakkında fikir sahibi olabilmeleri, kalıtım özelliklerini anlamaları ve hastalığa neden olan genetik sorunun saptanabilmesi için genetik danışmanlık almaları son derece önemlidir” dedi.

‘PGT USULÜ İLE SAĞLIKLI GEBELİK SAĞLANIR’

PGT tekniği hakkında bilgi veren Prof. Dr. Boynukalın, “Önceden hastalık yapan tesiri bilinen genetik şifre bozukluklarının varlığında varsa hasta çocuk ya da aile bireyinden, yoksa eşlerin ebeveynlerinden ve eşlerden kan alınarak bir hazırlık çalışması yapılır. Daha sonra tüp bebek tedavisi ile elde edilmiş embriyolardan alınan hücre örnekleri her bir embriyo için ilgili genetik bozukluk test edilir. Teşhisten sonra rahime transfer için yalnızca hastalık yapan gen bozuklukları içermeyen embriyolar seçilerek sağlıklı gebelik elde edilmesi sağlanır” tabirlerini kullandı.

‘BU ÇİFTLERDE DÜZENLİ GEBELİK TAKİBİ BÜYÜK DEĞER TAŞIYOR’

Akraba evliliğinin bebek sahibi olmayı imkansız hale getirmediğini lakin birtakım sağlık risklerini beraberinde getirdiğini belirten Prof. Dr. Boynukalın, şunları söyledi:

“Akraba evliliği yapan çiftler şayet genetik test yaptırmadan doğal yollarla gebelik planladıysa hamilelik sürecinde ayrıntılı ultrason, fetal DNA testi ve amniyosentez benzeri ileri tarama testleri ile bebeğin sağlığı yakından izlenmelidir. Erken teşhis, doğum öncesinde ya da sonrasında uygun tedavi planlarının oluşturulmasına yardımcı olacaktır. Bu çiftler için sağlıklı bir kuşağın devamını sağlamak ismine bilimsel yaklaşımlardan yararlanmak kritik ehemmiyet taşımaktadır.”