Neden en az 7 saat uyumalıyız

Kimileri yaşlandıkça uykuya muhtaçlığının azaldığını düşünüp, ‘’Bana 4-5 saat yeter’’ derken, bazıları ‘’Erken uyuyamıyorum’’ bazıları de “Telefona dalıp, sabahlıyorum’’ diyor. Lakin uzmanlar, uykunun yemek içmek kadar çok önemli bir ihtiyaç olduğunu vurguluyor. Her yaşta kâfi ve kaliteli uykuya ihtiyaç duyulduğunu belirten Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Derya Uludüz, neden en az 7-8 saatimizi uykuda geçirmemiz gerektiğini şöyle açıkladı:

BUNLARI GÖZ GERİSİ ETMEYİN

Uyku, gereğince önemsenmeyen fakat sağlık açısından kritik kıymete sahip bir süreçtir.

Uykunun sıhhate katkıları şöyle sıralanabilir:

1. Beyin paklığı: Uyku sırasında beyin, adeta kendini temizlik ve bakım moduna alır. Bilhassa derin uyku evresinde beynimizdeki hudut hücreleri gün boyunca biriken toksinleri temizler. Bu sırada Alzheimer hastalığıyla ilişkilendirilen beta-amiloid plakları da temizlenir. Kalitesiz uykuda bu toksinler birikerek bunama riskini artırabilir.

2. Hormon istikrarı: Uyku sırasında bedende melatonin, büyüme hormonu benzeri birçok hormon salgılanır. Melatonin; uyku-uyanıklık döngüsünü düzenler, aynı vakitte hücresel hasarı önler. Büyüme hormonu, bilhassa derin uyku evresinde salgılanır ve doku tamirini, kas büyümesini takviyeler. Kortizol ise aksine kalitesiz uykuda yükselir, bağışıklık sisteminin zayıflamasına, kilo alımına ve erken yaşlanmaya yol açabilir. Düzenli ve kaliteli uyku, bu hormonların olağan düzeylerde salgılanmasını sağlar ve biyolojik yaşlanmayı yavaşlatabilir.

3. Bağışıklık sisteminin güçlenmesi: Bağışıklık sisteminde görev alan sitokin ve T hücreleri benzeri öldürücü hücreler virüslerle ve kanser hücreleriyle savaşan temel bağışıklık unsurlarıdır. Kalitesiz uyku bu hücrelerin sayısını ve aktifliğini önemli şekilde azaltır. Yani uyku, bağışıklık sisteminin “şarj olması” için kritik bir fırsattır.

4. Hafıza: Uyku, yalnızca fizikî sağlık için değil, bilişsel sağlık için de vazgeçilmezdir. Daha iyi hafıza, daha süratli karar alma ve yaratıcılık sağlıklı uyku ile mümkündür. 

5. Metabolik sağlık: Uyku, metabolizmanın düzenlenmesi açısından da değerlidir. Uykusuzlukta insülin direnci artar, bu da diyabet ve obezite riskini yükseltir. Bu metabolik bozukluklar erken yaşlanmaya yol açabilir.

6. DNA ve hücresel tamir: Uyku sırasında bedenimizdeki hücreler onarılır ve yenilenir. Araştırmalar, kâfi uyku almanın, hücrelerin telomer uzunluğunu koruyarak biyolojik yaşlanmayı yavaşlattığını gösteriyor. Telomerler, kromozomlarımızın uçlarındaki esirgeyici yapılardır ve kısalmaları yaşlanmayla direkt bağlıdır. Uyku, telomerlerin korunmasına yardımcı olur yani ömrü uzatır.

7. Gerilim yönetimi: Kaliteli uyku, duygusal dengeyi sağlamada çok önemli rol oynar. Uykusuzluk, depresyon ve anksiyete benzeri ruhsal bozuklukların riskini artırır. 

AZ UYUMANIN RİSKLERİ

Az uyku, beyindeki prefrontal korteksin işleyişini bozar. Bu bölge, mantıklı düşünme, karar alma ve sorun çözme benzeri yönetici fonksiyonlardan sorumludur. Günde 6 saatten az uyuyanların dikkat düzeyleri ve üretkenlikleri, 2-3 gün uykusuz kalmış bir şahısla aynı düzeye düşer. Bilimsel araştırmalara göre uykusuzluk beyinde ayrıyeten daima negatif kanıyı tetikler.

Genç yaşlarda uykusuzluk ise beyni daha erken yaşlandırır. Az uyumak, kalp hastalıkları, obezite, diyabet ve kanser riskini de artırır. Bilhassa bağışıklık sistemi, uykusuzluk nedeniyle zayıflar ve hastalıklara karşı savunmasız hale gelir. Elbette tek başına uyku, uzun ve sağlıklı ömrün garantisi değildir; beslenme, idman, gerilim yönetimi ve sosyal temaslar da en az uyku kadar değerlidir. Fakat uyku, bu faktörlerin tümünü direkt etkileyen sıhhatin temel taşı üzeredir.