Almanya’nın aşırı sağa karşı direnci düşüyor

Aşırı Sağcı Alternatif Almanya (AfD), eyalet seçimlerinden galibiyetle çıkmak istiyor. Son günlerde Başbakan Olaf Scholz’e karşı yükselen tenkit sesleri elbet görmezden gelinemez. Pekala bu sırada AfD ne yaptı, yerel seçime nasıl hazırlandı?

Yerelde sağlanmak istenen zafer için küçük kasabalarda örgütlenen AfD, ülkenin büyük kısmında zafer bayrağını sallayacak benzeri görünüyor. Politico’dan Nette Nöstlinger’in tahliline göre AfD’de gözlenen yükseliş, eyalet seviyesindeki iç istihbarat yetkililerinin partinin yerel şubelerine yapılan sıkı kontrol ve müşahedelere karşın devam ediyor.

Doğu Almanya’nın Saksonya eyaletindeki 5 bin 500 nüfuslu küçük bir kasaba olan Großschirma’daki istekli itfaiye teşkilatının üyeleri kurumlarının 100. yıldönümünü kutladığında, AfD’li belediye başkanı 40 yaşındaki Rolf Weigand orada olması doğaldı.

Aşırı sağcı Alternatif Almanya (AfD) partisinin Almanya genelindeki ikinci belediye başkanı olan siyasetçi Weigand, kasaba hayatına derinlemesine bağlı. Yerel ilkokulu destekleyen dernekte faal olarak çalışıyor ve ayrıyeten yerel kümes hayvanı yetiştirme kulübünde yer alıyor.

TAVUĞUYLA ŞAMPİYON OLDU

Şimdilerde Heidi benzeri çizgi sinemalarda izlediğimiz köy hayatı ve ziraî kalkınma için bölge sakinlerinin kendi aralarında yaptığı üretim müsabakaları (en büyük yumurta, en çok süt veren inek…vs) Grossschirma’da kaldığı yerden devam ediyor. Kasabada kendi baktığı Thüringen sakallı tavuğuyla girdiği yarışta 94 puan alan Weigand, ağustos başındaki kasaba şöleninde bira musluğunun başında servis vazifelisi olarak çalıştı. Gelenekleri kaldığı yerden devam ettirdiğini ifade eden genç siyasetçi bundan gurur duyduğunu saklamıyor.

Weigand, itfaiye partisinde çocukların şişme kalede zıpladığı sırada “Biz çoğu zaman burada vatandaşlarla temas kurmaya çalıştık” dedi ve ekledi: “Halkla kurulan bu yakınlığın ve temasın bizi bilhassa güçlü kıldığını düşünüyorum.”

BERLİN DUVARI YIKILDI AMA…

Almanya’da AfD’nin gücü koalisyon ortaklarının kaydettiği başarılara göre görece az. Öte yandan Berlin Duvarı’nın yıkılmasından yaklaşık 35 yıl sonra, Doğu ve Batı Almanya arasındaki eski sonu izleyen engebeli bir siyasi bölünme yaşanıyor. Bölünmenin doğu tarafında, AfD’ye ilgi artan radikalizme ve ana akım başkanların partiye yönelik aşırılıkçı, hatta Nazist bir parti olduğu tarafındaki ısrarlı ihtarlarına karşın giderek artıyor.

1 Eylül ve 22 Eylül’de Doğu Almanya’daki üç eyalette yapılacak seçimi öncesinde bir vakitler radikal uçlardaki minimum skorlara yerleşen parti tüm yarışlarda birinci ya da birinciliğe yakın sonuçlar alıyor. Bu muvaffakiyet, partinin Großschirma benzeri doğudaki küçük kasabalarda giderek daha derin köklere sahip olmasından kaynaklanıyor. AfD, Haziran ayındaki belediye ve Avrupa Parlamentosu seçimlerinde yerel oyların yaklaşık yarısını kazanarak bölgedeki baskın siyasi güç haline geldiğini gösterdi.

PARTİLERE, KURUMLARA, MEDYAYA GÜVEN YOK

Doğu Almanya’daki seçmenlerin birçoklarının aşırı sağı giderek daha fazla benimsemesi, bölünmenin altında yatan temel probleme işaret ediyor: ana akım partilere, kurumlara ve medyaya olan inancın çarpıcı biçimde kaybolması.

Hükümeti tarafından yaptırılan bir ankete göre, sadece Saksonya eyaletinde insanların sırf yüzde 41’i demokrasinin işleyişinden mutlu. On bireyden sırf biri siyasi partilere güvendiğini ve yalnızca yüzde 15’i ise medyaya güvendiğini söyledi.

AfD, bu güvensizliği ısrarla körüklerken, kendini Doğu Alman toplumunda en yerel düzeyde sağlama aldı. AfD için, her şey daha büyük bir stratejinin modülü: Önce yerelde hakimiyet, partiyi aşırılığına karşın olağanlaştırmak ve bir gün ulusal hükümetin en üst düzeylerine yerleşmesine imkan tanımak.

BU KERE RAKİPSİZ

Aynı vakitte hobileri arasındaki seramik kaplama dükkanını da çalıştırmaya devam eden Weigand benzeri isimler, bu strateji için kritik değere sahip. Mart ayında Weigand, Großschirma belediye başkanlığı seçiminde diğer iki merkez sağcı adaya karşı oyların yaklaşık yüzde 60’ını aldı. Bir teknik detay nedeniyle, oylama iptal edildi ve bu süreç Weigand’ı bu pazar tekrar aday olmaya zorladı. Ve bu defa rakipsiz yarışıyor.

AfD’ye olan takviyenin artışı, eyaletteki iç istihbarat yetkililerinin partinin yerel şubelerini Alman demokrasisini baltalamayı amaçlayan aşırılıkçı örgütler olarak sınıflandırmasına karşın gerçekleşti. Lakin Großschirma benzeri kasabalarda AfD aslında neredeyse sıradan bir ömür gerçeği.

ÇÖKEN GÜVENLİK DUVARI

Almanya’daki ana akım partilerinin önderleri, Adolf Hiter’in başlangıçta sandıkta iktidara gelebildiğinin ve muhafazakarların daha sonra Nazilerle koalisyon hükümetlerine katılarak onları olağanlaştırmaya yardımcı olduğunun farkındalar; önce doğu eyaleti Thüringen’de ve daha sonra ulusal seviyede. Ana akım partilerin şu anda faşizan kanılara karşı yemin etmesinin sebebi, bu tarihin tekrarlanmasını önlemektir 

Belki de işte bu yüzden AfD’nin etrafında bir güvenlik duvarı oluşturuldu, onları koalisyon hükümetlerine dahil etmeyi reddeden ya da bu bahiste, herhangi bir maddeyi geçirmek için partiyle işbirliği yapmayan bir duvar.

Ancak AfD başkanları, küçük kasabalarda partileriyle çalışmaktan kaçınmayı imkansız hale getirerek güvenlik duvarını yıkmayı amaçlıyor. Seçilmiş temsilcilerin AfD ile yol ve okulları onarmak benzeri sıradan devlet işlerini yapmak için işbirliği yapması gerekiyorsa, onların niyetine göre, ana akım partiler bir gün partileriyle daha kapsamlı politik hususlarda çalışmak zorunda kalacaklar.

Pazar günü seçim yarışının başlayacağı Thüringen’deki AfD Eyalet Parlamentosu üyesi Torben Braga Politico’ya şunları söyledi:

– İnsanlar yerel idarede AfD ile direkt temas kurarsa ve ayrıyeten orada pragmatik siyasetler yapıldığını kabul ederse, bu elbette diğer seviyelerde işbirliğinin bir başlangıcı olur… 

ANAAKIM YERELİ İHMAL ETTİ

Großschirma’da, AfD’ye karşı çıkan partilerdeki yerel siyasetçiler bile bu stratejinin işe yaradığını söylüyor. Merkez sağ Hristiyan Demokrat Birliği’nin (CDU) uzun müddettir yerel siyasetçisi olan ve Weigand’a karşı belediye başkanlığı için yarışan, lakin kaybeden bir çiftçi olan Gunter Zschommler, bir öğlenden sonra çiftlik konutunun mutfağında oturmuş, inekler dışarıda otlarken yerel siyasetin durumundan yakınıyordu. Aşırı sağın yükselişte olduğunu savundu, zira ana akım partiler uzun vakittir kırsal alanları ihmal etti.

Cana yakın bir adam olan 61 yaşındaki Zschommler şunları söyledi:

– Son yirmi yıldır, büyük partiler sadece kentlere odaklandı… AfD bu boşluğu istismar etti ve halka onlara bakacaklarına söz verdi.

Yerel bir siyasetçi olan Zschommler’in komşusu Volker Scharf ise, Doğu ve Batı Almanya’nın 1990’da birleşmesinden sonra siyasi bir uçurumun ortaya çıktığını savunuyor:

– Yeniden birleşmeden sonra önce sanayi gitti, sonra devlet gitti. Geriye kalan boş bir alandı. İşte AfD tam da bu noktada devreye girdi.

AfD’nin doğudaki yerel siyasetteki popülaritesi nedeniyle, güvenlik duvarı birçok istikametten çoktan çöktü. İlerici Rosa Luxemburg Vakfı tarafından yayınlanan bir araştırmaya göre, 2019 ile 2023 yılları arasında AfD ile ana akım partiler arasında yerel idarede 120’den fazla iş birliği olayı yaşandı.

Bu iş birliğinin örnekleri arasında, bir belediye meclisindeki ana akım partilerin AfD’nin kasaba tiyatrosunun reklamında cinsiyetten bağımsız lisan kullanımını yasaklayan önergesini desteklediği Saksonya’daki bir dava yer alıyor. Ve Thüringen’deki bir öteki olayda, ana akım partiler sol görüşlü bir belediye liderinin görevden alınması için oylama yapılması istikametindeki AfD önergesini destekledi.

Sol Partili bir siyasetçi olan Jana Pinka, “İl seviyesindeki güvenlik duvarı artık yok ve bu durum daha da kötüleşecek” dedi ve ekledi: “Daha da karanlık bir hal alacağından hakikaten korkuyorum. Bazen 1930’larla paralellikler arıyorum.”

ZAYIFLAYAN DİRENÇ

Pinka ayrıyeten birçok küçük kasaba AfD siyasetinin yansıttığı sağlıklı, pratik imaja karşın, partinin yükselişinden bu yana bölgedeki siyasetin giderek daha da çiğleştiğini söylüyor.

Großschirma’nın bağlı olduğu ilçenin komisyon üyesi bağımsız Dirk Neubauer, uzun müddettir bölgedeki AfD’yi en sert eleştirenlerden biriydi. Haziran ayındaki Avrupa Parlamentosu seçimlerinde AfD’nin Saksonya’daki seçim zaferinin akabinde paylaştığı video bildirisinde, “Burada sahiden çok tehlikeli bir yoldayız, tarihi yeniden yazmıyoruz, tarihi tekrarlıyoruz.” dedi.

Ancak Temmuz ayında Neubauer, aşırı sağcı aşırılıkçıların tehditlerini münasebet göstererek birdenbire istifa etti ve yeni bir video mesaj daha paylaşarak, “Aylardır sağcı kümelerden gelen şahsî tehditlerle karşı karşıyayım” dedi ve ekledi:

– Anonim mektuplar alıyorum, anonim e-postalar alıyorum, bir ya da iki şahsî yüzleşme yaşadım. Bunların hepsi özel hayatıma kadar uzandı ve ‘Yeter artık’ dediğim bir noktaya geldim.

‘PARÇA MODÜL GERİ ALACAĞIZ’

Neubauer’in tecrübesi kesinlikle yeni ve şaşırtan bir olay değil. Geçtiğimiz yılın Mayıs ve Ekim ayları arasında, Doğu Almanya’daki iki siyasetçiden biri, belediye ve ilçe siyasetçileri arasında yapılan ülke çapındaki bir ankete göre, kelamlı hücumlar, fizikî ataklar ya da nefret paylaşımlarına maruz kalıyor. 

Alman hükümetinin göç siyasetlerinin ülkeye terör saldırısı tehditleri getirmesiyle yahut (Solingen’deki hücumun fotoğrafını paylaştıktan sonra yorum yazan) Weigand’ın belirttiği gibi: “Başarısızlığa uğramış çok kültürlülüğün ideolojisinin sonuçları tek bir fotoğrafta.”

Ancak o yorumda pek de dikkat çekmeyen şu cümle AfD’nin nasıl bir süratle koalisyon hükümetine doğru yaklaşan bir otomobil olduğunu gözler önünde serdi: “Ülkemizi modül parça geri alacağız.”

Korkusuz, Rövanşist, Savaşçı ve sonuna kadar Adolf Hitler’in izinde…