Dünyanın en güçlü iş insanları listesindeki tek Türk Erzincanlı Hamdi’nin bir mail ile başlayan önlenemez yükselişi

Fortune Dünyanın En Güçlü isimlerini seçerken yalnızca servetlerini gözönünde bulundurmuyor. Onların dünyanın gidişatına yaptıkları etkiyi de değerlendirmeye alıyor. Yani yalnızca varlıklı değil aynı vakitte güçlü iş insanları onlar. Hamdi Ulukaya da işte bu listeye girmeyi yani olağanüstü muvaffakiyete yakalamış bir iş insanı.

Hamdi Ulukaya Erzincan’ın İliç ilçesinde 1972 yılında dünyaya gözlerini açtığında babası süt besiciliği yapan bir Doğu insanı idi. İlkokul ve lise yıllarını Erzincan’da çok da parlak bir öğrenci olarak geçirmedi fakat üniversite giriş imtihanında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’ni kazanarak en yakınlarını bile şaşırtan bir muvaffakiyete imza attı.

Mülkiye’de geçen yıllar Erzincanlı Hamdi’ye çok şey kattı. Ankara’nın entelektüel etraflarına girdi okuldaki arkadaşlıkları onun vizyonunu ve dünyaya bakışını çok değiştirdi. O artık hayallerini Türkiye hudutlarına taşıyor daha da büyümek istiyordu.

DİL ÖĞRENMEK İÇİN GİTTİĞİ ABD’DE İMKAN KOLLAMAYA BAŞLADI

Nitekim lisan öğrenmek için gittiği ABD’de bu fırsatları kollamaya başladığında yıl 1994 idi. Bir yandan lisan öğreniyor bir yandan da ne yapabileceğini araştırıyordu. İşte o sırada kendisini ziyaret için ABD’ye gelen babası o parlak fikri başına soktu. Kahvaltı sofrasında yediği peynirlerin hiçbirini beğenmeyen babası ‘Burada hoş peynir yok.  Bizim Erzincan’da çok daha lezzetlileri var. Oradan getirsen değerliye malolar ama sen burada ABD’de hepsinden daha hoşunu üretebilirsin” diyerek ona iş dünyasında farklı bir tırmanış çizgisi gösterdi.

Takvimler 2002 yılını gösteriyordu. Artık 21’inci yüzyıl başlamış dünya dijitalleşme ile apayrı ufuklara doğru yol alıyordu.

Hamdi Ulukaya önce küçük bir beyaz peynir fabrikası kurdu. Süt ve süt ürünleri onun aile mesleğiydi aslında. Ama beyaz peynir Amerikalıların mutfağında çok yer tutmuyordu. Ne kadar başarılı peynirler üretirse üretsin satışları istediği benzeri gitmiyordu. 

Peynirin yanına diğer birşeyler eklemeliydi ama ne?

Hamdi Ulukaya aradığı fırsata 2005 yılında New York’un kuzeyinde artık kapatılmış eski bir yoğurt fabrikasını alarak kavuştu. Kimsenin yüzüne bakmadığı bu fabrika Ulukaya’nın muvaffakiyete giden seyahatinin ilk adımı idi. Fabrikayı satın alma hikayesi ise başlıbaşına bir sinema olacak kadar değişik idi.

MAİLDE BEKLEYEN BAHT MELEĞİ

İşlerini yoluna koymaya uğraşan Hamdi Ulukaya, bir akşam vakti maillerini okuyordu. O sırada çok da adeti olmadığı halde spam kutusuna bakmaya karar verdi ve mousunu o noktaya doğru kaydırdı. Spamda bir ilan vardı ve okurken gözleri faltaşı benzeri açıldı.

Tam donanımla eski bir yoğurt fabrikasının ilanı karşısında duruyordu. Tekrar bir süt eseri ama Amerikalılara sevdirmesi daha kolay bir şey.

Yalnız artık iş yapmadığı için kapatılmış tam donanımlı eski de olsa üretim bantları kâfi olan yoğurt fabrikası için istenilen para onun için çok fazla idi.

O günden sonra tüm gücünü finansman bulmaya adadı. Tam beş ay boyunca finansman aradı çalmadık kapı bırakmadı. Bu fabrikanın onun için büyük bir imkan oluduğunu görüyor, hissediyor ama kimseyi kendisine para verdmeye ikna edemiyordu.

AZİM SONUNDA HERŞEYİ YENER!

Bu 5 ayın sonunda Hamdi Ulukaya, sonunda Kraft Foods’un istediği parayı denkleştirdi ve satın alma süreçlerini tamamladı. Niyet de amacı de muhakkaktı. ABD’nin en iyi yoğurdunu o yapacaktı. Bunun için çok uğraşması uzun bir yol alması gerekiyordu. Tam 18 ay boyunca yani 1.5 yıl uğraştı. Tek kederi ABD’nin en iyi, en lezzetli yoğurdunü üretmekti. Bunun için yoğurduna bir marka ismi bulması gerekiyordu. Doğup büyüdüğü topraklara gönderme yapmak istedi. O çocukluğunda İliç’te bir çobandı. ABD’lilerin kolay kolay söylem edeceği marka ismi fikri beyninde çaktı: Chobani!

BEŞ KİŞİLİK DEV TAKIMLA KOCA FABRİKAYI BOYADILAR

Yanında yalnızca 5 kişi vardı. Beş kişi bu yola gönül koymuştu. Grubuyla birlikte ilk olarak kutu kutu boya satın aldı. fabrikanın duvarlarını boyamaya başladı. Fortune listesine uzanan seyahat başlamıştı artık ve hiçbir güç durduramayacaktı. Önce fabrikada daha önce çalışmış kapanınca işsiz kalmış olanları geri çağırdı. Hem üretim bantlarını kullanmayı biliyorlardı hem de fabrikaya karşı vefa duygusu taşıyorlardı. İşler öylesine süratli gelişti ki yalnızca 5 yıldta 2 binden fazla çalışanı olmuştu.

Kendisine çizdiği kolay bir büyüme stratejisi vardı. O denli karmaşık tahlillere ve verilere dayanmıyordu. İlk amacı küçük marketler oldu. Oralara yönelik bir iş modeli benimsedi ve küçük marketlerde yayılmaya başladı.

BEĞENENLER CHOBANİ’Yİ ÖVMEYE BAŞLADI

Küçük marketlerden alışveriş yapan kenar mahallelerin sakinleri yoğurdu çok beğendi ve sohbet aralarında birbirlerine önermeye başladı. En tesirli kampanya olan ‘kulaktan kulağaD’ devreye girmişti. İsmi duyuldukça satışları arttı. O denli ki yıl 2009 olduğunda ABD’nin en büyük süpermarket zincirlerinden ikisi Wholesale Club ve Costco tarafından da fark edildi.

Yalnız raflarına Chobani yoğurdunu koymak için büyük marketler raf kirası istiyorlardı. Meğer Hamdi Ulukaya’nın bu finansal gücü yoktu. Onun yerine aklına öteki bir fikir geldi. Raflar için para ödemeyecek lakin yoğurtlarının bir kısmını marketlere bedavaya verecekti. Böylelikle bir çeşit takas sistemini devreye sokacak raf parasını yoğurtla ödemiş olacaktı.

Marketler başlangıçta buna sıcak bakmadılar. Zira telaşları yoğurdun satmaması halinde ne yapacakları idi. Ya satmazsa elde kalan yoğurtları zarar hanesine geçecikti. Hamdi Ulukaya burada çok gözü pek bir adım attı ve marketlere fabrikasını teminat olarak göstermeyi teklif etti.

Bu geri çevirilmesi zor bir öner idi. Yoğurtlar satıldıkça rafların kirası ödenecek hem marketler hem Chobani kazanacaktı. Aklına o yıllarda parlak bir fikir daha geldi. Bir çeşit promosyon. ABD’lilerin geri çeviremeyecekleri cinsten. Marketlere ücretsiz dondurma gönderdi, dondurmanın yanında elbette chobani yoğurdu vardı. Böylelikle bu lezzetle tanışanlar beğenirse müşterisi haline geliyordu.

KAPANMIŞ BİR FABRİKADAN DÜNYANIN EN BÜYÜK YOĞURT FABRİKASINA

Artık yükselişi baş döndüren bir sürate erişmişti. Çok değil 2012 yılına gelindiğinde yeni yılın çabucak eşiğine Noel vakti IDAHO kentindeki Twin Falls’da dünyanın en büyük yoğurt fabrikasını açmayı başardı.

O yıl tam 1 milyor dolardan fazla ciro yaptı ve ABD’de en süratli büyüyen en yenilikçi 10 şirket arasına girmeyi başardı. Çalışkanlık, azim, zeka ve yaratıcı fikirler birleşince Chobani tepeye doğru yol almaya başlamıştı.

Öyle ki yalnızca 5 yıl sonra Fast Company tarafından dünyanın en yenilikçi şirketleri listesine birinci sıradan girdi. Aynı yıl Fortune mecmuasının tüm bölümleri kapsayan ‘Dünyayı değiştiren şirketler’ listesine ismini yazdırmayı başardı.

Aynı yıl doğup büyüdüğü topraklara olan vefa borcunu ödemek Türkiye’deki girişimcilere katkı sağlamak gayesiyle “Hamdi Ulukaya Girişimi”ni kurdu.

 Yine 2017 yılında, iş dünyasında sergilediği farklı liderlik modeli ve mülteci krizi konusunda yaptığı çalışmalardan dolayı TIME 100 listesinde dünyanın en tesirli 100 bireyinden biri oldu.

Ve bu yıl 2024’ü geride bırakmaya hazırlanırken dünyanın en güçlü 100 iş insanından biri seçilmeyi başardı.

İşte içinde azim ve çalışkanlıkla yoğrulmuş bir muvaffakiyet hikayesi. Erzincan İliç’li Hamdi Ulukaya.