Ölen bakteriler, hayatta kalan akrabalarına besin bırakıyor!

Çalışmada, bakterilerin Lon proteaz isimli bir enzim sayesinde öldükten sonra bile proteinleri parçaladığı ortaya çıktı. Bu parçalanan proteinler daha küçük peptitlere dönüşerek etraftaki sağlıklı bakteriler için bir besin kaynağı haline geliyor. Daha önce Lon proteazın hücre içinde protein istikrarını sağladığı biliniyordu, fakat ilk defa vefat sonrası bu enzimin etkin kaldığı görüldü.

Araştırmacılar, Lon proteaz geni çıkarılmış bakteriler üreterek bu enzimin mevt sonrası besin üretiminde kilit bir rol oynadığını doğruladı. Lakin, Lon proteaz üretmeyen bakteriler bile ölen hücrelerden gelen besinlerden faydalanabiliyor. Bu durum, bakterilerin sırf kendi hayatta kalmalarını değil, aynı vakitte klonlarının da yaşamasını destekleyen bir evrimsel strateji geliştirdiğini gösteriyor.

Durham Üniversitesi’nden biyokimyacı Martin Cann, “Bu keşif, vefat sonrası biyokimyayı beklenmedik bir şekilde aydınlatıyor ve besin geri dönüşümüne dair anlayışımızı yeniden şekillendiriyor,” dedi.

Bilim insanları, benzer vefat sonrası biyolojik süreçlerin yalnızca bakterilerle sınırlı kalmayabileceğini düşünüyor. Evvelki araştırmalar, yeşil algler ve yaprak çürümesi benzeri süreçlerin de etraftaki organizmalara yarar sağlayacak şekilde gerçekleştiğini göstermişti.

Ölen bakterilerin geride bıraktığı besinler, tıpkı tabiatta organik madde döngüsü gibi, bakteriyel topluluklar için de kritik bir rol oynuyor. Bu keşif, bakterilerin yalnızca ferdî değil, aynı vakitte kolektif bir hayatta kalma stratejisine sahip olduğunu ortaya koyuyor.

Gelecekte bu mevt sonrası süreçlerin denetim edilebileceği düşünülüyor. Bilhassa bakteriyel hastalıkların büyümesini sınırlamak ya da biyoteknoloji alanında faydalı bakteri gelişimini teşvik etmek için bu düzenekler üzerinde çalışmalar yapılabilir.

Cann, “Ölümü çoklukla bir son olarak düşünürüz; bir organizma öldüğünde yalnızca çürür ve etrafındaki diğer organizmalar tarafından besin olarak tüketilir. Lakin bu araştırma, mevtin bir organizmadaki biyolojik süreçlerin sonu olmadığını gösteriyor,” diyerek bu keşfin ne kadar çok önemli olduğunu vurguladı.