Yıllarca kimse ne yaptıklarını anlamadı: Yangınları önleyen sıra dışı yöntemin arkasından dram çıktı

İspanya’nın Endülüs bölgesinde yer alan ünlü Doñana Milli Parkı, iklim krizi, yükselen sıcaklıklar ve kronik kuraklık nedeniyle her yaz adeta patlamaya hazır bir barut fıçısına dönüyor. Parkın kırılgan ekosistemini korumak için hayata geçirilen ve uluslararası medyanın sevgilisi haline gelen “İtfaiyeci Eşekler” projesi ise arka planda tam bir hayatta kalma mücadelesi veriyor.

“Mujeres por Doñana” (Doñana için Kadınlar) kolektifi tarafından yönetilen bu ekolojik birlik, 18 eşekten oluşuyor. Bu sıra dışı İtfaiye Birliği’nin yürüttüğü sistem, modern yangın önleme stratejilerine ders verecek nitelikte.

Eşekler, parkın en hassas ve stratejik bölgelerinde saatlerce aralıksız otlayarak; yazın en küçük bir kıvılcımla devasa yangınları besleyen kuru bitki örtüsünü ve yanıcı otları tamamen temizliyor.

Ağır iş makinelerinin toprağı ezdiği, gürültü kirliliği yarattığı ve fosil yakıt tükettiği modern yöntemlerin aksine; eşeklerle yapılan temizlik toprağa ve yaban hayatına sıfır zarar veriyor, karbon emisyonunu artırmıyor.

Proje koordinatörleri, eşeklerin son 10 yıldır düzenli olarak temizlediği ve gözetim altında tuttuğu bölgelerde tek bir yangın bile çıkmadığını gururla doğruluyor.

Madalyonun acı yüzü: “Her gün tonlarca suyu elle taşıyoruz”

Doñana’nın itfaiyeci eşeklerinin yakaladığı bu küresel başarıya rağmen, Endülüs bölgesel yönetimi projeyi neredeyse tamamen kendi kaderine terk etmiş durumda.

Kadın gönüllüler, hiçbir kamu fonu ve lojistik destek almadan bu devasa projeyi kendi kısıtlı bütçeleriyle ayakta tutmaya çalışıyor. Yaşanan kuraklık ve kavurucu sıcaklarda durum daha da dramatik bir hal alıyor.

Bölgesel yönetimin resmi bir su tankeri bile tahsis etmemesi nedeniyle, kadın gönüllüler en sıcak aylarda arazide çalışan 18 eşeğin hayatta kalması için her gün yüzlerce litre temiz suyu kendi elleriyle ve sırtlarında taşımak zorunda kalıyor. Hayvanların barınak giderleri, seyyar çitlerin bakımı, yem tedariki ve her geçen gün ağırlaşan veterinerlik masrafları tamamen gönüllülerin cebinden çıkıyor.

Çevre yetkilileriyle yıllardır yapılan tüm müzakereler, somut bir lojistik ve malzeme yardımı sözü alınamadan “verimsiz” toplantılar olarak tarihe karıştı.

İspanya Merkezi Hükümetine acil çağrı

Milli parkın hemen yanı başındaki Rincón del Membrillo bölgesinde yakın zamanda çıkan yeni yangın, Doñana’nın ne kadar büyük bir tehdit altında olduğunu bir kez daha kanıtladı. Bölgesel yönetimden umudunu kesen Doñana için Kadınlar grubu, gönüllülerin çabalarının artık sürdürülemez bir sınıra dayanması üzerine doğrudan İspanya Merkezi Hükümeti’ne başvurdu. Yangından hemen önce yapılan resmi başvuruda, bu yeşil kalkanın yok olmaması için acil devlet fonu ve lojistik yardım talep edildi.

Doñana’nın İtfaiyeci Eşekleri Tam Olarak Ne İş Yapıyor? Parkın stratejik noktalarındaki kuru otları ve yanıcı bitki örtüsünü yiyerek doğal bir bariyer oluşturuyor ve yangının yayılmasını besleyecek “doğal yakıtı” ortadan kaldırıyorlar. 

Yöntem Gerçekten Yangınları Önlemede Etkili mi? Evet. Son 10 yıllık resmi veriler, bu sıra dışı birliğin temizlik yaptığı bölgelerde hiçbir yangın vakasının yaşanmadığını gösteriyor.

Neden Acil Kamu Fonuna İhtiyaç Duyuluyor? Çünkü projenin lojistik, su, gıda ve veterinerlik maliyetleri artık bir avuç gönüllü kadının kişisel maaşları ve fiziksel güçleriyle karşılayamayacağı kadar ağır bir yüke dönüştü.

İklim krizinin ve orman yangınlarının küresel bir tehdit olduğu bu dönemde Doñana; sürdürülebilir, ucuz ve doğaya saygılı önleyici çözümlere gerçekten sahip mi çıkılacağını, yoksa sadece yangın başladıktan sonra uçaklarla müdahale edilen o eski, pahalı sisteme mi güvenileceğini seçmek zorunda.