Avustralya’da bir kadın, farkında olmadan öbür bir çiftin çocuğunu dünyaya getirdi. Kan bağı olmayan bir çocuğu dünyaya getiren anne ve aileler ise ne yapacaklarını şaşırdı. Kusurlu tüp bebek operasyonu, ülkede gibi görülmemiş bir hukuk ve etik krizine yol açtı. Çocuğu doğuran anne ve embriyonun asıl sahipleri arasında, tazminat ve ebeveynlik hakkı benzeri mevzuların nasıl çözüleceği belirsizliğini koruyor.
Avustralya’da eşi gibi görülmemiş bir skandal yaşandı. Tüp bebek kliniğinde bir bayana, öbür bir ikili ait embriyo transfer edildi. Bahtsız kadın, 9 ay boyunca öteki bir çiftin bebeğini karnında taşıdı.
Brisbane kentindeki Monash Tüp Bebek kliniğinde gerçekleşen olayda kadın, doğurduğu çocuğun genetik annesi olmadığını öğrendi. Klinik, bunun insan yanılgısından kaynaklandığını söyledi. Daha önce bu türlü bir yanılgının yapılmadığının altını çizdi.
Hukukçular, çocuğun ebeveyninin kim olduğuna karar vermenin aile hukuku kapsamında olduğunu söylüyor. Fakat mağdur ailelerin başı bu hususta son derece karışık.

HUKUKİ VE AHLAKİ BİR TRAJEDİ
Avukat Frances Bertram’a göre biyolojik ebeveynler ile doğumu gerçekleştiren bayan arasında hukuken karmaşık velayet sorunları doğabilir. Lakin diğer bir çiftin birçoklarını doğuran anne, bebekle bağ kurmuş halde.
Bertram, “Ebeveynin kim olduğunu sorgulamaya başladığınızda bu, çocuğun kim tarafından büyütüleceğine kadar uzanacaktır. Bu tam bir türel kabus” dedi.
Bu benzeri olaylarda aile üyelerinin yüksek tazminat talep edebileceğini, duygusal tesirlerin ise ölçülemeyecek boyutta olduğunu ifade etti.
Etik uzmanı Dr. Hugh Breakey’e göre olay önemli bir düğüm oluşturuyor. Breakey, “Karar nihayetinde ailelere bırakılacak. Umudumuz, bu sorunun dikkatle ve iyi düşünelerek çözülmesi. Ortada haklı görünen iki taraf var ama ikisi birden haklı olamaz. Bu noktada yapılması gereken, kimin ne hak ettiği için çok çocuğun neye ihtiyacı olduğunu düşünmek” tabirlerini kullandı.

TÜP BEBEK KLİNİKLERİ, YANILGILARLA DOLU
Doğum yapan annenin rahmine yanlış embriyoyu yerleştiren Monash Tüp Bebek Kliniği, embriyo tahribatı nedeniyle 700’den fazla hasta ile 56 milyon dolarlık bir uzlaşmaya gitmişti.
Benzer problemlerin diğer çocuklarda da olmuş olabileceğini belirten uzman Katherine Dawson, tüp bebek yoluyla doğan her 18 çocuktan biri için, DNA testleri yapılmasının gerektiğini vurguladı. Monash kliniği benzeri kliniklerin binlerce aileyi mağdur etmiş olabileceğini belirtti.
Ülkedeki önde gelen tüp bebek uzmanlarından Prof. Gab Kovacs, yılda 100 binden fazla tüp bebek operasyonunun gerçekleştiğini, nadiren de olsa yanılgı yaşandığını söyledi.
En yaygın kusurun yanlış sperm kullanımı olduğunu belirten Kovacs, tüm süreçlerde ikinci bir çalışanın onay vermesi benzeri güvenlik adımları uygulandığını anlattı.
Kovacs, “İnsanların yanılgı yapabileceğini kabul etmekten öteki yapılacak pek bir şey yok” dedi. Monash Tüp Bebek CEO’su Michael Knaap ise olaydan ötürü derin hüzün duyduklarını, kontrolleri artırdıklarını ve hadiseyi tekil bir olay olarak değerlendirdiklerini açıkladı.