“Son Sümer Kraliçesi” Muazzez İlmiye Çığ’ın akabinde: Bilginin, merakın, sevginin peşinde 110 yıl…

Dünyanın çok önemli Sümeroglarından, Türkiye’nin ilk bayan Sümerologu,  “Son Sümer Kraliçesi”  hayata 110 yaşında gözlerini yumdu. Hayatın manasının üretmek ve sevmek olduğunu söyleyen ‘Son Sümer Kraliçesi’ ömrünün son günlerine kadar ebediyen bilginin peşinde koştu. 

Hayata gözlerini Birinci Dünya Savaşı’yla açan Çığ, Osmanlı’nın son yıllarını ve Türkiye Cumhuriyeti’nin doğumuna şahitlik eden, jenerasyonları deviren bir isim.

Güzelliğe, uygunluğa inancını hiç kaybetmeyen, Sümer tabletlerinin çözülmesi, yayımlanmasını sağlayan, sayısız çalışmalara ve kitaplara imza atan Çığ’ın 110 yıllık hayatını bir yazıya sığdırmak elbette ki çok zor… 

Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşuna da tanıklık eden, Türkiye’de ‘bilim insanı’ denince akla ilk gelen isimlerden Muazzez İlmiye Çığ’ın çizdiği yol akabinde gelenlere ışık tutmaya devam ediyor. 

“TÜM MİRASIM ÖĞRETEBİLDİKLERİM”

İşte Çığ’ın “Ne diyor Sümerliler? Biliyorsun, neden öğretmiyorsun?” Benim de tüm mirasım öğretebildiklerimdir” diyen Çığ’ın gençlere ilham verecek hayatı ve hayat ideolojisi…

ÇIĞ’IN HAYATININ DÖNÜM NOKTASI

1936’da Ankara Üniversitesi’nde Hititoloji kısmında eğitimine başlayan Çığ hayatının dönüm noktasının bu yıllarda olduğunu söylemiş, “Zaman zaman geçmişi düşünüyorum. Çok Önemli şeyler yaşadık. Ama en kıymetlisi Ankara’da Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesinde Hititoloji-Sümeroloji kısmını bitirdim. Alman hocamız üniversitede kalmamızı istedi. O zaman nişanlı olduğum için üniversitede kalmayı istemedim. “Ya nişanlım üniversitede kalamazsa.” diye üniversitede kalıp meslek yapmayı istemedim. Sonrasında beni İstanbul Arkeoloji Müzesine tayin ettiler. İşte hayatımın en muazzam vakti o devirde oldu. Benim için büyük bir dönüm noktası. O nokta ile bugüne geldim. Orada yaptığım çalışmalar beni bugüne getirdi. Çok muazzam zamanlardı” demişti. 

BAŞARISININ SIRRI DÜŞÜNMEDEN ÇALIŞMAK

Çığ için muvaffakiyetin sırrı düşünmeden çalışmaktı. Sümer’e göre yalnızca bilmek yetmezdi, bilgi öğretilmeliydi. Çığ Anadolu Ajansı’na verdiği röportajda, “Düşünmeden çalışsınlar, bol bol okusunlar. Kendilerine bir hedef koydularsa o amacı devam ettirsinler. Oradan oraya geçmesinler. Bol bol çalışmak diğer bir şey değil, hayat çalışmaktır. Şayet çalışırsanız hoş gidiyor. Sümerliler 5 bin yıl önce “Boş vakit geçirdiniz, neye fayda?” demiş. Boş vakit geçirdin neye yaradı? Madem ki biliyorsun neden öğretmiyorsun? Bildiğini öğreteceksin o da bir şeydir. Kimi insanlar okur ama hepsi kendinde kalır. Hiçbir değeri yok. Bence mezara götürecek o bilgileri. O bilgiden bir şey yapmak lazım. Kitap, makale yazacaksın, anlatacaksın, bildiğini kesinlikle etrafa saçacaksın. Bu çok önemli.” tabirlerini kullanmıştı. 

“CESUR DEĞİLSEN HAYATTA İZ BIRAKAMAZSIN”

Çığ’ın şu tavsiyeleri de ömrümüzü manalı kılacak cinsten: 

“Anlamlı bir hayat yaşadıktan sonra ne kadar yaşadığımızın bir kıymeti yok. Elimizi taşın altına koyacak sorumluluk alırken tereddütsüz olacağız. Hayatın manası üretmek ve sevmek. Bu yüzden de devayı çalışmakta, hem de çok çalışarak yaşamakta ve karşılık beklemeden sevmekte buldum. Gelişmeye cüret edecek kadar yürekli değilsen hayatta iz bırakamazsın.” 

“BU HAYATTA YAŞACAĞIMI YAŞADIM, AKLIMDA KEŞKE DİYE BİR ŞEY KALMADI”

Büşra Sanay’ın kendisiyle yaptığı röportajlardan oluşan “Yaşadım Demek İçin” kitabında kaleme aldığı önsözünde de “Bu hayatta yaşayacağımı yaşadım, alacağımı aldım. Yapmak istediğim çabucak her şeyi yaptım. Aklımda “keşke” diye bir şey kalmadı. Ne diyor Sümerliler? ‘Biliyorsun, neden öğretmiyorsun?” Benim de tüm mirasım öğretebildiklerimdir. Hâlâ gelip benden bir şey öğrenmek, almak isteyene kapım çoğu zaman açık. Hepinizden tek beklentim var: Yaşınız kaç olursa olsun, okumaktan ve yorumlamaktan vazgeçmeyin. Ne, neden olmuş, fikir edinin. Ne olursa olsun iyi düşünmekten feragat etmeyin. Şartlar sizi yoruyor, biliyorum. Yeniden de vefat hariç her kaidede, sizi mutlu edecek ayrıntıların bilinmeyen olduğunu bilin. Ve asla kin beslemeyin.” sözleri ömür ideolojisine dair ipuçlarını içeriyordu. 

Cumhuriyet’in aydınlık yüzlerinden Çığ gençlere Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucu lideri Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün Nutuk kitabını okumalarını tavsiye etmiş, “Atatürk olmasaydı biz olmayacaktık” sözleriyle de Atatürk sevgisini dile getirmişti.

Türkiye  “Son Sümer Kraliçesi”ni kaybetse de fikirleri, hayat ideolojisi gençlere örnek olmaya devam edecek.