Tarihi Mezarlık bakımsızlıktan harabe oldu

Tarihçi Zafer Bilgi, “Bunların teker teker korunup o kalpaklarının, hazır olanları var ise, tekrar yerine konulup bir tamirden geçirilip, açık hava müzesi şeklinde Anadolu Hisarı‘na dahil edilerek, tahminen Hisarla birlikte ilgili kesiti aydınlatıcı bilgilerle kazandırılması gerekiyor” dedi. İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nden ise mezarlığın onarım projelerinin hazırlandığı ve ilgili muhafaza heyetlerince onaylandığı, kısa sürede restore edileceği bilgisi verildi.

Beykoz Anadoluhisarı’nda bulunan ve İstanbul’u ilk kuşatan Türk Müslüman askerlerin kabirlerinin yer aldığı Anadolu Hisarı Mezarlığı, bakımsızlıktan harabeye döndü. Yıldırım Bayezid tarafından 1393 yılında yaptırılan ve 14’üncü yüzyıla ait izler taşıyan mezarlıkta, yeniçerilerin mezarları bulunuyor. Her bir kabirde, yeniçerilerin kalpaklarını temsilen eklenen yapıların ise kırılarak zarar gördüğü ve yer değiştirdiği görülüyor. Bölgenin tarihine ve kıymetine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Tarihçi Zafer Bilgi, “Bunların teker teker korunup, o kalpaklarının hazır olanları var ise tekrar yerine konulup, bir tamirden geçirilip, açık hava müzesi şeklinde Anadolu Hisarı’na dahil edilerek, tahminen Hisarla birlikte ilgili kısmı aydınlatıcı bilgilerle kazandırılması gerekiyor” dedi.

‘İLK ŞEHİTLİKLERDEN BİR TANESİ ANADOLU HİSARI’NIN YANINA YAPILIYOR’

Tarihçi Zafer Bilgi mezarlığın kıymetine değinerek “Osmanlı aslında İstanbul’u fethetmek için bir teşebbüs içerisinde daima. Bu fetih teşebbüsündeki en çok önemli kuşatmayı yaşatan Osmanlı Padişahı Yıldırım Bayezid, I. Bayezid diye biliniyor. Savaşlarda kahramanlığından ötürü, süratli hareket ettiğinden ‘Yıldırım’ unvanı olan meşhur bir komutan, mareşal, asker. Ordunun başında savaşa çıkıyor, işte o ordunun başında çıktığı seferlerle İstanbul’u kuşatma ismine Anadolu Hisarı’nı yapıyor ve Anadolu Hisarı’ndan kente aslında boğazın en dar kısmından boğazı kapatıp, kesip, kenti etkisiz hale getirip alma niyetinde. Efendimizin o Hadis-i şerifine mazhar olmak için; ‘Ni’mel ceyş ve ni’mel buyruk’ Ni’mel ceyş hayırlı asker demek, Ni’mel emir de hayırlı komutan demek. Ben Konstantiniyye’yi fethedeceğim ve bu hayırla yad edilen asker ve komutan ben olacağım” diye bu ümitle aslında bir yerde de yola çıkıyor. Ağır kuşatmalar için Rumeli Hisarı civarında bulunuyor. İşte bu Rumeli Hisarı civarında Osmanlı askerleri, Roma askerleriyle çatışmalar yaşıyor. İşte bu çatışmalarda ilk şehitliklerden bir tanesi, Anadolu Hisarı’nın yanına yapılıyor” dedi.

‘BURASI BİR AÇIK HAVA MÜZESİ’

Mezarlığın Osmanlı’nın kuruluş devrine ait çok önemli izler taşıdığını vurgulayan Zafer Bilgi, “Bugün Anadolu Hisarı Mezarlığı diye bilinen yer aslında o ni’mel ceyş’in, Osmanlı yeniçerilerinin mezarlığı, kabri olarak biliniyor. İşte Osmanlı yeniçerilerinin, o serpuşlarının da, başlıklarının da nadide örneklerini içeren noktalardan biri. Fakat bugün bunlar maalesef elimizde çok azı mevcut bir şekilde yaşıyor. Biraz kalpak biçimindedir yeniçerilerin başlıkları ve başlıkları görme ismine burası bir açık hava müzesi. Osmanlı’nın bir de kuruluş periyodunun bir yansıması olarak da değerli. Fatih ile birlikte yükselme periyodunu okuyabiliyoruz ama kuruluş periyoduna dair biz okuma yapmak için ya da İstanbul’un Fethi’nin tohumlarını araştırabilmek için bu mezarlığa gidip, bu mezarlıkta birebir şahitleri yakinen görüyoruz. O yüzden bu şahitler bize kentin Osmanlı İstanbul’unun başlangıcını anlattığından ötürü çok değer arz ediyor. Bunların teker teker korunup, o kalpaklarının hazır olanları var ise tekrar yerine konulup bir tamirden geçirilip, açık hava müzesi şeklinde Anadolu Hisarı’na dahil edilerek, tahminen hisarla birlikte hani ilgili kısmı aydınlatıcı bilgilerle kazandırılması gerekiyor” tabirlerini kullandı.

‘BU İLK ŞEHİTLİK KORUNMAYA MUHTAÇ’

Mezarlığın korunması için yapılması gerekenleri de anlatan Bilgi, “İstanbul açık hava müzesi, açık hava müzesinin gerçekten hani çok önemli noktalarından bir tanesi Anadolu Hisarı. Bu ilk şehitlik korunmaya gerçekten muhtaç bir yapıda şu anda. Tahminen bunların bu mezar taşlarının sırf onarılması değil de, kente ait bir farkındalıkla bir aidiyet oluşturarak; üzerlerine okumaları yapılıp, kim oldukları tam netleştirilip, Türkçe bir şekilde eklenmesi ve bu mezarlığın kentin ilk fetih için gelen o askerlerden oluştuğunun halk tarafından bilinmesi kıymet arz ediyor. Böylelikle korunuyor bu stil mezarlıklar. Yani biz bugün mezarlığa işte gidip de dua edilecek yer gözüyle bakıyoruz ama ben bir tarihçi hassasiyetiyle şöyle bakıyorum. Mezarlık aslında bizden önce buraya ekilen tohumların mahsule dönüştüğü yer. O tohum oraya ekilmeseydi tahminen bugün İstanbul alınamayacaktı, fetih olunamayacaktı. İşte o tohumun olduğu nokta olarak buranın il tarihine eklenmesi ehemmiyet arz ediyor” tabirini kullandı..

ONARILMASI BEKLENİYOR

Diğer yandan İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nden edinilen bilgiye göre; mezarlığın onarım projeleri hazırlandı. Projeler ilgili müdafaa heyetlerince da onaylandı. 1993 yılında halk tarafından onarılan Anadolu Hisarı Mezarlığı’nın İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından onarılması bekleniyor