Afet fonu kayboldu

İKTİDAR savunma fonuna yeni kaynak toplamak için halka vergi salmaya hazırlanırken 1.5 yıldır para toplanan afet fonu adeta kayıplara karıştı. 10 vilayetimizi vuran Kahramanmaraş merkezli sarsıntının akabinde 15 Mart 2023’te yaraları sarmak için kurulan ‘Afet Yeniden İmar Fonu’ hesaplarına ulaşılamıyor. Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın fona toplanan paralar ile yapılan harcamaları her 3 ayda bir halka açıklaması gerektiği halde bugüne kadar tek bir data dahi paylaşılmadı. Hazine ve Maliye Bakanlığı, kendisine bağlı olan fona resmi internet sitesinde yer vermedi. Fon kurulduktan sonra uzun süre uygulama yönetmeliğinin çıkması beklendi.

‘ZİFİRİ KARANLIK FON’

Deprem yaralarının sarılması amacıyla kurulduğu için yönetmeliğin ivedilikle çıkarılıp uygulamanın başlatılacağı düşünülüyordu. Lakin yönetmelik bir yıl sonra, 2 Şubat 2024’te çıkarılabildi. Uygulamaya girdikten sonra da belirsizlik devam etti. ‘Deprem için kimlerden ne kadar para toplandı? Hayırseverler ne kadar bağışta bulundu? Hangi kurum bütçesinden fona ne kadar para aktarıldı? Fonun ihtiyacı için yurt dışından ne kadar borçlanma yapıldı? Fon kaynaklarından kime, nereye, hangi hedeflerle ve ne kadar para aktarıldı?’ benzeri soruların hiçbirine bugüne kadar karşılık verilmedi. Halka bilgi verilmediği için fon kamuoyunda, ‘zifiri karanlık fon’ diye anılıyor. Yasa ve yönetmeliğe göre fonun kontrolü Sayıştay dışında tutuldu. Bunun yerine kontrol sürecinin bağımsız kontrol şirketlerine yaptırılması gerekiyor. Yasa gereği, fonun kaynakları ve paraların aktarıldığı yerlere ilişkin mali bilgilerin en geç üçer aylık periyotlar itibarıyla kamuoyuyla paylaşılması mecburî.

Fona her yerden para geliyor

MEVZUATA göre zelzelenin yaralarını sarması için kurulduğu söylenen fonun geniş bir kaynak yelpazesi bulunuyor. Fona bağışlardan bütçe transferlerine, kurum ödemelerinden dış borçlanmaya kadar her yerden para geliyor. Fonun kaynakları arasında yurt içi ve yurt dışı kaynaklı her nevi nakdî bağış, yardım, hibe ve krediler, bütçeye konulacak ödenek ve yurt içi ve yurt dışı sermaye ve para piyasalarından sağlanan finansman (borçlan- ma dahil) bulunuyor.

Bir kere bile açıklanmadı 

FONA ilişkin bilgilerin kanunlara göre en geç üçer aylık devirlerle kamuoyuna açıklanması gerekiyor. Lakin kurulduğundan bu yana en az 6 defa fon hakkında kamuoyuna bilgi verilmesi gerektiği halde bugüne kadar bir defa bile bilgi verilmedi. Üstelik fonun kontrolü için bir şirketle anlaşma yapılıp yapılmadığı da bilinmiyor.