Kalp hastalıkları tarihe karışabilir

Basit bir kan testiyle gelecekte kalp hastası olup olmayacağınızı öğrenebilirsiniz. Yeni bir araştırma kandaki enfeksiyon düzeyini belirleyen CRP bedeli sayesinde 30 yıl evvelden kalp hastalığı riskini ortaya koyuyor. 

New England Journal of Medicine’de yayınlanan yeni bir araştırma, hekimlerin rutin olarak istediği kan testlerine farklı bir mana kazandırdı. CRP yani C-Reaktif Protein ismi verilen protein miktarı tüm dünyada rutin testlerde aranabilen bir faktör. Araştırmada enfeksiyon düzeyini belirleyen bu proteinin bir kişinin potansiyel bir kalp hastası olup olmayacağını 30 yıl evvelce tahmin ettiğini ortaya koydu. 

LDL KIYMETİ ÇOK ÖNEMLİ LAKİN YETERSİZ

Doktorlar hastalarında kalp rahatsızlığı olup olmadığını uzun vakittir kolesterol düzeylerine bakarak anlamaya çalışıyor. Burada kötü huylu kolesterol olan LDL (Low-density lipoprotein) bedelleri öne çıkıyor. Yeni çalışmalar ışığında günümüz bilgileri ise kan testinde yalnızca kolesterole odaklanmanın çok önemli olduğunu lakin her zamansinsi risk faktörlerini gözden kaçırmak manasına geldiğini söylüyor. Kalp hastalığına yakalanma riski taşıyan hastalar hakkında bilgi verebilecek öbür biyolojik belirteçlere bakmak da gerekiyor.

Boston’daki Brigham and Women’s Hospital Kardiyovasküler Hastalıkları Tedbire Merkezi yöneticisi ve çalışmanın da başyazarı olan Paul Ridker ve ekibi, kötü huylu kolesterolün yanı sıra kandaki “lipoprotein” denen yağa ve “enfeksiyon”a işaret eden CRP’ye bakmanın kalp krizi, inme ve koroner kalp hastalıklarında çok önemli belirteçler olduğunu söylüyor.

ÇALIŞMALAR 1992’DE BAŞLADI

Cumartesi günü Londra’da düzenlenen Avrupa Kardiyoloji Derneği Kongresi 2024’te sunulan çalışmada araştırmacılar ABD’li yaklaşık 30 bin bayanın sağlık datalarını tahlil etti. 1992-1995 yılları arasında çalışmaya katılan bayanların yaş ortalaması da 55’ti. Yüzde 13’ü (yaklaşık 3600 katılımcı) 30 yıllık takip müddeti boyunca kalp krizi yahut felç geçirmiş, daralan yahut tıkanan damarlarını yeniden açmak için ameliyat olmuş yahut kalp hastalığı nedeniyle ölmüştü.

CRP PAHASI YÜKSEK OLANLARDA RİSK %70

Tüm bayanlara çalışmanın başında LDL kolesterol, lipoprotein ve CRP düzeylerinin ölçüldüğü kan testleri yapıldı. LDL düzeyi en yüksek bayanların kalp hastalığına yakalanma riski LDL’si en düşük bayanlara kıyasla yüzde 36 daha yüksekti. Lipoprotein düzeyleri yüksek çıkanlarda risk yüzde 33’ken CRP düzeyleri yüksek olanlarda bu risk yüzde 70’ti.

RİSKLER KATLANARAK ARTIYOR

Üç gösterge bir arada değerlendirildiğindeyse kıymetleri en yüksek çıkan bayanların en düşük çıkanlara kıyasla önümüzdeki 30 yıl içinde felç geçirme mümkünlüğü 1,5 kat, koroner kalp hastalığına yakalanma ihtimali ise üç kat artıyordu. Her üç gösterge de başka ayrı kalp hastalığı riskini artırıyor ama üçü de farklı biyolojik süreçlerle ilgili. Bundan Ötürü bunları bir ortada kıymetlendirmek bir kişinin neden risk altında söyleyebilmemize yardım edebilir.

MENOPOZ SÜRECİNDE LİPOPROTEİNİNİZE BAKTIRIN

Çalışmaya yer almamakla birlikte Arizona’da Dignity Health’te kalp sağlığı yöneticisi Rachel Bond diyabet, yüksek tansiyon ve yüksek kolesterol benzeri bilindik risk faktörlerini taşımasak bile kanımızdaki lipoprotein düzeyi yüksekse yüksek risk altında olduğumuzu söylüyor. 

Rachel Bond bir de ikazda bulunuyor: 

– “Hepimizin hayatta bir kere olsun kanımızdaki lipoprotein düzeylerine baktırması kural. Bu yağın düzeyi bir noktada yükselmişse ömür uzunluğu yüksek kalıyor.”

40’LI YAŞLARDA TESTLERİ YAPTIRIN

Bond bilhassa menopoz sonrası bayanlarda lipoprotein düzeylerinin yükselebileceğini aktarıyor. Öte yandan LDL kolesterol ve CRP düzeyleri hayatımız boyunca değişiklik gösterebiliyor. Tabipler üç kademeli kan testinin tehlikeler kapıyı çalmadan yani 30’lu ve 40’lı yaşlardayken yapılmasını tavsiye ediyor.