Uzmanı açıkladı: M. çiçeği ile ilgili dikkat çeken ‘1980’ ayrıntısı

Ankara İl Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Rahmet Güner, Afrika’da ortaya çıkan ve Sağlık Bakanlığı tarafından ‘M-Çiçeği’ ya da ‘Mpox’ olarak isimlendirilen ‘M-Çiçeği’ virüsüne ilişkin değerlendirmede bulundu.

Prof. Dr. Güner, ‘M-Çiçeği’ virüsünün ilk olarak 1958 yılında tespit edildiğini söyleyerek, “Virüs ilk defa laboratuvara deney emelli gönderilen maymunlarda tespit edildiği için maymun çiçeği olarak isimlendirilmiş. Eski bir virüs ailesine, ‘pox’ virüs ailesine ait bir virüs. Ama daha sonra bakıldığında yalnızca maymunlar değil, bilhassa kemirgenler olarak tespit edildiği için bir de isimlendirmede bir bölgeyi ya da bir çeşidi direkt damgalamaktan kaçınılmak hedeflendiği için günümüzde ‘M-pox’ olarak ya da ‘M-çiçeği’ hastalığı olarak adlandırılmak daha uygun görülmüş durumda. İlk insan hadisesi ise 1970’li yıllara dayanıyor” diye konuştu.

‘VİRÜSÜN 2 FARKLI ALT TİPİ VAR’

Prof. Dr. Güner, virüsün ‘Orta Afrika’ ve ‘Batı Afrika’ olmak üzere iki farklı alt tipi olduğunu ifade ederek, şöyle konuştu:

-Batı Afrika tipinde vefat oranı daha düşük. Orta Afrika tipinde mevt oranı biraz daha yüksek karşımıza çıkıyor ama bağışıklık sistemi iyi olan şahıslarda tekrar de bakıldığı vakit fatalite (belirli bir devirde belli bir hastalığa yakalananların vefat oranı) oranı binde 1’ler civarında. Hastalıktan nasıl korunmamız gerektiğini öğrenmemiz lazım.

-Burada bulaştırıcılıkta yakın temas ve uzun periyodik yakın temas ön plana çıkıyor. Bundan Ötürü şahsî hijyenimize dikkat etmemiz ve temas ettiğimiz şahıslara dikkat etmemiz hastalıktan korunmak için kâfi benzeri görünüyor.

-Yaşanan bir pandemi tecrübesi olduğu için tabii toplumdan gelen tasaları da anlıyoruz ama olay çok farklı burada. Bundan Ötürü bir Covid pandemisindeki durum burada yaşanmayacaktır. Burada şahıslar bilhassa döküntülerden ötürü daha net bir şekilde belirti göstereceği için bulaş da bu oranda daha az olacaktır.

‘TEMAS TEDBİRLERİNE DİKKAT EDELİM’

Prof. Dr. Rahmet Güner, el hijyenine çok dikkat edilmesi gerektiğini vurgulayarak, şöyle konuştu: 

-Temas tedbirlerine dikkat edelim. Bilhassa seyahat, döküntülü hastalık, ateş hikayesi olan şahıslara biraz aralıklı davranmamız aslında korunmamız için kâfi.

-Bununla ilgili 2022’deki bulaşta büyük oranda korunmasız ve uzun soluklu cinsel temas ön plana çıkmıştı.

-Burada ise durum biraz daha farklı görünüyor. Hastalığın teşhisini o döküntülerdeki sıvı içinden alınan örnekle doğrulama imkanımız var.

-PCR teşhis testleriyle, ülkemizde de ulusal viroloji laboratuvarında, halk sağlığı referans laboratuvarında örnekleri gönderdiğimiz vakit hastalığın teşhisini koymamız mümkün.

-2022-2023 arasında ülkemizde de sınırlı sayıda vaka görülmüştü. Bugün de vaka görülmez, diye bir tezde bulunmak mümkün değil; tabii ki vaka görülebilir ama tedbirimizi alacağız, korunacağız.

-1980 yılı öncesinde doğmuş olanlar aşılı oldukları için çiçek hastalığına karşı korunmalı. Bundan Ötürü burada da çapraz bir korunma söz konusu, çiçek hastalığına karşı aşısı olanların M-çiçek hastalığından da büyük bir oranda korunduklarını söylemek mümkün.

‘SINIRLI GRUPLARA ÖNERİLEN BİR AŞI SÖZ KONUSU’

 -Sınırlı gruplara önerilen bir aşı söz konusu. O da tahminen gündeme gelecektir zamanla. Tesirli bir antivirali var.

-Ama şu basamakta o ilaç da herkes için kullanılacak bir durumda değil. Daha çok bulgulara yönelik tedaviler ön plana çıkıyor.

-Hastanın ateşi varsa ateş düşürücü, ağrıları varsa kas ağrısına yönelik ilaçlar. Elde var olan antivirallerden bunlara da tesirli olanlar var. Bu bahiste biraz daha tecrübeye ve bilgiye de ihtiyaç var.

-Paniğe gerek yok. Zati sürveyans çalışmasını bakanlık devamlı enfeksiyon hastalıklarında yürütüyor. M-çiçeği aşısının sınırlı gruplara uygulanmak üzere yurt dışında varlığı mevcut ama ülkeye bu gelir mi gelmez mi; bilemiyoruz.

-Bir de herkesin epidomolojisi, bulaş özellikleri farklılık arz ediyor. Onun için bu bahisleri ele almak için biraz daha dataya ihtiyaç var.

‘BİR GRUBU YAFTALAMAK DOĞRU DEĞİL’

Prof. Dr. Güner, Afrika’dan Türkiye’ye seyahat edebilecek bireylerin riskli olarak görülmesine ilişkin de “Bir grubu total olarak yaftalamak doğru değil. Zira hastalık esasen klasik, teknik, pandemi manasında pek çok yerde görülmüş durumda. Bundan Ötürü yalnızca bir gruba mahsus olarak bunu tanımlamak hiç doğru değil. Bunu Covid’de de yaşadık; Çin’de çıktı, diye her Çinli mi risk getirdi? İlk kendi insanımızdan tespit edildi. Bundan Ötürü bu türlü gruplara yönelik bir mesaj vermek doğru değil. Hastalığın klinik bulgularını bilip, ona göre bunları geliştiren şahıslar ve onların temaslıları üzerinden iz sürmek doğru” dedi.