Pezeşkiyan’ın zaferi İran’a değişim getirecek mi?

İran’da tek reformcu aday olarak katıldığı seçimden zaferle çıkarak ülkenin yeni Cumhurbaşkanı olan Azeri Türk’ü Mesud Pezeşkiyan, zafer konuşmasına rejime bağlılığını ilan ederek değişim bekleyen kitlede soru işareti yarattı.

Muhafazakar Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi’nin mayıs ayında helikopter kazasında hayatını kaybetmesi sonrası düzenlenen seçimde Pezeşkiyan, muhafazakar rakibi Said Celili’yi geride bırakarak birinci olmuştu. Başörtüsü ve Batı’yla ilişkiler konusunda daha önce ölçülü çıkışlar yapan, internete yönelik kısıtlamaları kaldırma söylediği söz veren Pezeşkiyan’ın 2021’deki seçimlere katılmasına izin verilmemişti.

HAMANEY’DEN ‘REİSİ’NİN YOLUNU İZLE’ MESAJI

Zaferiyle uzun müddettir siyasete inancını kaybetmiş kimi İranlılar arasında değişim umudu yaratan yeni Cumhurbaşkanı, evvelki gece düzenlediği zafer konuşmasında dini lider Ayetullah Ali Hamaney’e teşekkür ederek “Onun rehberliği olmasa benim ismim oy pusulasında yer almazdı. Onun liderliği sayesinde bu noktaya gelebildik” dedi.

Pezeşkiyan’ın zafer konuşması için İslam Devrimi’nin lideri olan Ayetullah Ruhullah Humeyni’nin sembolik ehemmiyetteki mozolesini seçmesi de dikkat çekti.

İran’da asıl karar mercii olan dini lider Hamaney ise, yeni cumhurbaşkanını kutladığı iletide, Pezeşkiyan’ın ölen muhafazakar İbrahim Reisi’nin yolunu izlemesini istediğini söyledi. 

Pezeşkiyan’ın seçimlere katılmasına verilen onay, İran’da son yıllarda süratle düşen seçime katılım oranını artırma ve Batı’dan uzaklaşmayı yavaşlatma yönünde Hamaney’in atılımı olarak yorumlanmıştı.

İran’ın dini lideri Hamaney

CUMHURBAŞKANININ YETKİLERİ SINIRLI

Analistlere göre, Pezeşkiyan’ın zaferi bilhassa gençlere ve bayanlara umut verse de ülkede büyük bir değişim beklemek imkansız. Cumhurbaşkanının yetkilerinin sınırlı olduğu İran’da, kararlar dini lider ve İhtilal Muhafızları’nın da dahil olduğu karmaşık bir yönetim sistemiyle belirleniyor.

BBC’ye konuşan Londra merkezli Chatham House Orta Doğu programı Yöneticisi Sanam Vakil, Pezeşkiyan’ın muhafazakarların hükümran olduğu sistemin yardımını alması gerekeceğini vurgulayarak “Ekonomik hususlar hariç hareket için çok fazla bağımsız bir alanı olmayacak. Ekonomi konusunda manalı bir ilerleme için de yaptırımları hafifletmek üzere ABD’yle müzakereler gerekiyor” dedi.

Orta Doğu uzmanları, Pezeşkiyan döneminde dış siyaset alanında İran’da önemli bir istikamet değişikliği beklemiyor. Uluslararası Kriz Grubu İran Programı’nın başındaki Ali Vaez, “ABD’de Trump ve Biden arasında ülkenin gidişatı konusunda 180 derece açı varsa, İran’da cumhurbaşkanının değişiminde bu açı 45 derecedir. Bu kıymetsiz bir fark değilse de diğer ülkelerdeki kadar tesirli değil” sözlerini kullandı.