Berlin’de 71 Euro Bayrampaşa’da 215 Euro

Türkiye’nin pahalı ülke olduğu algısının yerleşmesi ile azalan turist alışverişleri, içinde ise ekonomik sıkılaşma önlemlerinin tesiri perakende sektöründe başta kira olmak üzere maliyet hesaplarını ön plana çıkardı. Uzun müddettir AVM’ler ile perakende markaları arasında kira tartışmaları devam ederken, dalda bir fırsatçılık iktisadının oluştuğu, hem ortak alan sarfiyatları hem de kiralar konusunda suistimallerin yaşandığı öne sürüldü. Birleşmiş Markalar Derneği (BMD) Yönetim Kurulu Üyesi Yiğit Akgün, yeni mağaza yatırımlarında Türkiye ile Avrupa arasında büyük bir makasın oluştuğuna dikkat çekerek, şu şu açıklamaları yaptı: “2023 yılı Mayıs ayında Almanya’nın Berlin kentinde en çok önemli noktalarından birinde pandemi sonrası inşaat maliyetleri ile yeni bir AVM açıldı. 90 mağaza var içinde. Bize de bir davet geldi. Biz metrekaresini 71 Euro’ya mağaza kiraladık. 1 yıl oldu mağazayı açalı. İstanbul’da Bayrampaşa ilçesinde aralık ayında yüzde 60 enflasyon döneminde  AVM yönetimi ‘sizinle yeni kontrat yapalım, ödediğiniz kiranın 4.5 katı kira ödeyin’ dedi. Yaklaşık 215 Euro’ya tekabül ediyor. Şu Anda burada bir fırsatçılık ekonomisi var. Şayet bu fırsatçılık ekonomisine hepimiz göz yumarsak başımıza maliyetler açısından çok büyük problemler gelir’ diye konuştu.

KİRANIN MALİYETİ ARTIYOR

Sektörde ilk 4 ayda turist alışverişinin perakende sektörü içinde yüzde 4’lere kadar düştüğü ve Türkiye’nin artık pahalı hale geldiği belirtildi. Perakende markaları toplam maliyetler içinde kiranın hissesinin yüzde 8-12 olduğunu lakin bu fahiş kira artış talepleri ile bir arada firma ve AVM’ye göre bu oranının yüzde 15-20 arasına çıkma riski taşıdığını dile getirdi.

Uyarlama davaları artıyor

Sektörde yüksek kira artış talepleri ile birlikte uyarlama davaları da hızlanıyor. Burada emsal oluşturması için AVM’lerin yüksek kiralı yeni kiracı almaya başladığını kaydeden BMD Yönetim Kurulu Üyesi Mustafa Kamar, “Uyarlama davasında bir numara yapıyorlar şimdi. AVM’ler yeni yeni uyarlama davası için yeni hoş kiracılar alıyor. Yeni markalar yüksek kiradan giriyor AVM’lere. Bu markalar girdikten sonra AVM bana ‘ben senin kiranı 300’den 600’e çıkardım’ diyor. Ben ‘neden’ diyorum. ‘Yanındaki 600 veriyor’ diyor. Uyarlama davasını bir yerden yakalıyor. Bu da arka niyet. Türkiye’de bütün dallarda fırsatçılık başladı” dedi.

50 TL’lik suistimal iddiası

Perakende markaları bilhassa ortak alan masraflarından ve bunun AVM idareleri tarafından şeffaf bir şekilde açıklanmadığından yakındı. Ortalama metrekare başına 225 TL ortak alan sarfiyatı ödendiği belirtilirken bunun 50 TL’sinin suistimal edildiği iddia edildi. Bu hesaplama Türkiye genelindeki 14 milyon metrakarelik kiralanabilir alanda yıllık ortalama 8.4 milyar TL’lik suistimale bahis bir hacim ortaya çıkıyor.