‘İstanbul’da 4.8 milyon insan şu an önemli risk altında’

İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) iştiraki KİPTAŞ, “İstanbul Yenileniyor” kapsamında riskli yapıların dönüşümüne devam ediyor. İstanbul Yenileniyor’a başvuran Kadıköy Bahadır Apartmanı’nın yıkımı öncesi konuşan KİPTAŞ Genel Müdürü Ali Kurt, İstanbul’da 200 bin binada yıkılma riski olduğunu ve şuan da 4.8 milyon insanın risk altında olduğunu belirtti. Ali Kurt, şunları söyledi: 

“VATANDAŞLARIMIZ BORÇLANMALARIN ALTINDAN KALKAMIYORLAR” 

*Şu an Kadıköy’de bir tek yapının dönüşümü için buradayız. Yıkım sürecine başlıyoruz bugün. Burada 29 tane bağımsız ünite var, az benzeri geliyor bu sayı tahminen  ama 150 insan yaşıyor burada. Biliyorsunuz dün Küçükçekmece’de çok vahim bir olay yaşandı.

*Bina kendi kendine yıkıldı ve orada bir kişiyi enkaz altından çıkartmak için yaklaşık 200 konusunda uzman seferber oldu. Yani bu blokların yenilenmesi, tekil de olsa çok önemli. Bizim tek maksadımız var KİPTAŞ olarak İstanbul Büyükşehir Belediyesi olarak uzlaşı olan her yerde bir tahlil teklifinde bulunmak.

*Bu mevzuda da çok önemli çalışmalarımız, önemli müracaatlarımız var. Ama günün sonunda inşaat maliyetlerindeki artışlardan ötürü vatandaşlarımız alım gücünün düşmesinden dolayı borçlanmaların altından kalkamıyorlar.  

*O yüzden de biz hep kamu bankalarına bir davette bulunduk. Gelin riskli yapıda oturan vatandaşlarımızın can kurtarma seferberliğine paydaş olun diye. Artık bu sesimizi daha gür çıkarmaya çalışıyoruz her yerde bunu söylüyoruz. 

“ASGARİ FİYATLI BİR VATANDAŞIMIZ İNŞAATINI YENİLEMEK İSTERSE…”

*Baktık ki masada bir türlü birleşemiyoruz. En son ben KİPTAŞ Genel Müdürü olarak bizzat Büyükşehir Belediye Liderimizin da bilgisi dahilinde tüm kamu bankalarına yazı yazdım. Dedim ki İstanbul Yenileniyor sürecinde bize bu kadar müracaat var. Yaklaşık 470 bin ve 25 bin riskli bağımsız ünitenin iki bölü üç imzası var.

*Yani uygun ödeme planı bu vatandaşlarımıza sunarsak çabucak yıkıp yapabileceğiz 800 farklı nokta. Yani 800 tane şantiyeden bahsediyorum İstanbul’da ve 100 bin insanın hayatını bir anda hayatını kurtarabiliriz. Gelin bu sürece paydaş olun.

*Biz KİPTAŞ olarak vatandaş lehine kefil olmaya da varız. Sürecin tüm teknik ve hukuksal garantörü de biz olacağız. Burada bankalar açısından herhangi bir risk yok. Yalnızca vatandaşlarımıza düşük faizli uzun vadeli borçlanma imkanı sunun. Zira taban fiyatın üstüne çıktı inşaat maliyetleri.

*Yani bir vatandaşımız, taban fiyatlı bir vatandaşımız inşaatını yenilemek isterse aylık geliriyle bir metrekare inşaatının maliyetini karşılayamıyor.

“SEFERBERLİK ANLAYIŞI İLE OLSUNLAR”

*Şimdi bu türlü bir ortamda vatandaş çaresiz. Bizim de kamu otoritesi olarak hem süreci garanti etmemiz gerekiyor hem de uygun ödeme planı sunmamız gerekiyor. Bu da kamu bankalarına çok iş düşüyor. Aynı şekilde yüklenicilere, yükleniciler de maalesef kar odaklı baktıkları için işlere onlar da kendi çaplarında tahminen haklılar ama sürece paydaş olmakta geri adım atıyorlar.

*Onları da teşvik hedefli kimi uygulamalar yapabilir merkezi yönetim ve ilgili yerel idareler. Bununla ilgili de birtakım çalışmalarımız var. Biz yüklenicilerimize de sesleniyoruz. Vatandaşla ya da finans kuruluşları ile hiçbir şekilde bir araya getirmeyeceğiz. Yalnızca buradaki inşaatları öngördüğümüz maliyetler üzerinden yapmalarını istiyoruz.

*Ama mahalle aralarında bilhassa tek yapıların inşası teknik olarak da çok zor. Mesela biz burada bugün yıkıma başlıyoruz. Yaklaşık 11 gün sürecek. Mahalle arasında olduğu için üstten kepçe marifetiyle yıka yıka ineceğiz aşağıya.

*Uzun süre sürdüğü için etrafa tabii rahatsızlık veriyoruz ister istemez ve etraftan de bu sefer şikayet alıyoruz. Yani o kadar çok şeyle uğraşıyoruz ki bunu bundan yılmıyoruz ama kamuoyunu da bilgilendirmek istiyoruz. Bu süreçlerde lütfen biraz daha seferberlik anlayışıyla anlayışlı olsunlar. 

“BU BİNADA CANLI BİR TABUTTU”

*Biz farkındayız etrafımıza rahatsızlık veriyoruz. Zarar fizikî olarak, teknik olarak vermiyoruz ama bir gürültü oluyor, toz toprak oluyor. Bunu da minimize etmeye çalışıyoruz ama bu yapıları yıkmak zorundayız. Dünkü Küçükçekmece’deki yıkımda gördünüz. Bina olduğu benzeri yola devrildi.

*Binanın içinde kimse olmasaydı bile yoldan geçene bile zarar verebilirdi. Oradaki araçlara da zarar verebilirdi. Bu yapı da o denli bir yapı. Yani bu yapının yıkılması aslında bu mahalleler için çok çok önemli öncelikle. Komşuluğundaki yapılar için de önemli. İşte bunları mümkün mertebe kamuoyuyla paylaşıp bilgilendirmek istiyoruz.

*Bakarsanız yapının kullanılan betona yeniden aynı dünkü yıkılan yapı benzeri deniz kumu kullanılmış, deniz kabuğunun olduğu demirlerini görüyorsunuz burada nervürsüz demir. Şurada bir kolon kesitinin yıkılmış hali var.

*Etriyeler arası teknik standartlara aykırı bir boşluk var. Yani bu bina aslında canlı bir tabutu. Bir şekilde biz uzlaştık ki bu blok bile uzlaştık. Bakın uzlaştık dediğimiz yapıyla bile iki yıl uğraştık. İki yıl bir blokla. Şu Anda bu kolay bir süreç değil. Şu Anda bu iki yıl emek sarf ediyorsunuz ama daima inşaat maliyetleri artıyor. 

“BU ÇOK BÜYÜK KÖTÜLÜK”

*Vatandaş her ne kadar uzlaşma kıvamına gelse de günün sonunda bu borçlanma altında eziliyor. O yüzden kamu otoritesi kesinlikle buna benzer yapılarda oturan vatandaşlarımıza bir finans kaynağı aktarmak zorunda. Biz Büyükşehir Belediyesi olarak seçim vaatlerinde Ekrem İmamoğlu liderimiz kimi vaatlerde bulunmuştu mali yardımla ilgili. Onun bu ay yada  öbür ay meclisten geçecek ama bu bir siyasi popülistlik için yapılan bir davet değildi.

*Biz sahada yaptığımız çalışmalarda vatandaşın tek derdinin inşaat maliyetiyle ilgili artışlardan ötürü mahalli alım gücünün düşmesiydi. Şu Anda biz İstanbul’da iki bin öncesi yapıları hedef aldık ve dar gelirli aileleri. İnşaat maliyeti üzerinden belli kategorilerde dayanaklı olacağız. Aynı şekilde Büyükşehir Belediyemiz kira yardımı dayanağı veriyor.

*Mesela dünkü yapı süratli tarama testine başvurmuş olsaydı İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne herhangi bir müteahhitle anlaşıp yapısını yenileme sürecine girse de ekstradan bakanlığın verdiği kira yardımına ekstradan 7 bin lira, 7 bin 500 lira kira yardımı alacaktı. Şu Anda vatandaşımız bunu bilmiyor.

*Gerekli şekilde sesimizi duyuramıyoruz. Zira ortada kimi aktörler, siyasi aktörler, ben kötü niyetli insanlar diyorum. Yapılan bu uygulamaları yine siyasete alet edip, vatandaşa erişmesinin önüne geçiyorlar. Bu çok büyük kötülük.

“ALTINDA KALKAMAYIZ BU TÜRLÜ BİR ENKAZIN” 

*Yani KİPTAŞ Kurumu’nu, Büyükşehir Belediyesi kurumunun yaptığı çalışmaları yok kararında görmek, hiçbir şey yapmıyormuş benzeri algı yaratmak bu işin önündeki en büyük tehlikelerden biri. Zira vatandaş bu türlü bir hizmet olduğunu bilse inanın daha çok başvuracak. Bizim İstanbul Yenileniyor sistemimize 470 bin riskli, bağımsız ünitenin başvurusu var, 1,7 milyon insan.

*Ama çok daha fazla var. Çok daha fazla riskli bağımsız ünite var. Mesela İBB’nin süratli tarama tesisinde ekstra kira yardımının yapıldığını bilen kişi sayısı çok az. Biz bunun azamî düzeyde duyurmaya çalışıyoruz. Vatandaşımız bunu bilse emelimiz ne? Teşvik etmek. Yani yenilemeyi vilayetle KİPTAŞ’la yapsınlar demiyoruz.

*Bakanlık da yapabilir. Özel teşebbüsler de yapabilir. Kâfi ki risk yapılarını tahliye etsinler. Bizim en büyük önceliğimiz bu devirde bu. Bununla ilgili de gördüğünüz benzeri beton numunesi çabucak elimizde kesim parça kalıyor.

*Yani bu türlü bir yapıda oturuyordu insanlar. Koca bina bu tartı herhangi bir sarsıntıyı karşılamaz. Yani altında kalkamayız bu türlü bir enkazın. Şu anda burası Kadıköy’ün iyi semtlerinden biri. Yani bu yapı aslında izafi olarak iyi yapılmış mühendislik hizmetlerinden faydalanmış bir yapı. Bundan çok çok çok daha kötü. 

“4.8 MİLYON İNSAN ŞİMDİ ÖNEMLİ RİSK ALTINDA”

İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin kentsel dönüşüm strateji dokümanı kapsamında yaptığı çalışmada muhtemel bir Marmara zelzelesinde 200 bin binanın kullanılamaz hale geleceği ilgili bir çalışma var.

*Bu da 1.2 milyon bağımsız ünite yapıyor. Dünkü yıkılan yapılar da bunların ortasındaydı. Yani muhtemel bir sarsıntıda 200  bin binada tamamen yıkılma riski var bu da bence optimist bir sayı. Ama şu anki bilimsel çalışmalar bunu gösteriyor. Bu da 1.2 milyon bağımsız üniteye denk geliyor. Yani 4.8 milyon insan şimdi önemli risk altında.

*Görüyorsunuz binalar olduğu yerde yıkılıyor. Zira eski yapılaşma, mühendislik hizmetlerinden uzak. Bir de kötü kentleşme den sebep iklim değişikliğiyle alakalı da birtakım dertler yaşıyor binalar. Sarsıntı olmasına da gerek yok. Kentin belli bölgeleri aşırı yağış oluyor. Evvelki geçmiş iklimsel hareketlere baktığınızda. Bu da yerlerde kimi boşalmalara sebep oluyor.

*Binaların esasen tabana entegrasyonu yani mühendislik manasında yapılar sorunlu. Artık binalar olduğu yerde yıkılmaya başladı. Yani köstebek yuvası benzeri altta kazılıyor. Tak tak tak düşmeye başladı binalar. Yani dünkü bina da bunlardan biri.

*Artı dünkü binada mesela kaçak imalat da vardı. Bir de fiziki statiğini etkileyecek müdahaleler yapılmış binaya. Yani bu türlü çok yapı stoku var. O yüzden bizim bir an önce tüm paydaşlar olarak bir araya gelmemiz gerekiyor. 

“BU ÇOK ACI BİR ŞEY”

*Her seferinde söylüyoruz. Kamu bankalarına, bölüm temsilcilerine, merkez idaresine bu davette bulunuyoruz. Büyükşehir Belediye Liderimiz dün de yaptı aynı açıklamayı. Sarsıntı komitesi, sarsıntı başkanlığı ismine ne denirse densin, bir bağımsız yapı altında.

*Bu işlerin İstanbul özelinde ele alınması gerektiğini, tüm paydaşların sürece dahil edilmesi gerektiğiyle ilgili davetlerde bulunuyor ama maalesef hala masanın etrafında zelzeleyle ilgili toplanamadık.

*Bu çok acı bir şey. Umarım bir an önce devlet büyükleri bu hususta daha sağduyulu. Davranır ki dünkü benzeri felaketler yaşamayız.

“SÜRECİ KİPTAŞ YÜRÜTÜYOR”

Bahar Apartmanı sakinleri ise binalarının yıkımlarını KİPTAŞ ekipleri ile birlikte takip etti. Apartmanda 7 yıldır yönetici olduğunu belirten Canan Yararel, binanın bodrum katında çatlaklar ve ortaya çıkan demirleri gördükten sonra süreci KİPTAŞ ile yürüttüğünü belirtti. Kat maliklerinden Canan Yararel ve Naci Günaydın şunları söyledi: 

Canan Yararel: Apartmanda 7 yıldır yöneticiyim. Apartmanın bodrum katlarına baktığımda çatlaklar ortay çıkan demirler gördüm. Çimento dökülüyor, elinize midye kabukları geliyor, rutubet de vardı. Ne yapabilirim diye araştırdım. KİPTAŞ’ta karar kıldım, kat malikleri ile temasa geçtim toplantılar yaptık. Kat malikleri de hem fikir oldu. Aklında soru işaretleri olanlar vardı. KİPTAŞ bu evrede çok yardımcı oldu. Toplantılar yapıp bu soru işaretlerini ortadan kaldırdı. Ben bilhassa KİPTAŞ’ı tercih ettim zira düşünmek istemedim. KİPTAŞ bütün inşaat müddetince mühendislerini başında tutuyor, bütün yönetmeliklere uyuyor. O yüzden içimize çok rahat. Bugün de yıkım gerçekleşecek. 

Naci Günaydın: KİPTAŞ’a müracaatımız vardı ama bir yandan müteahhitlerle de görüşmelerimiz oluyordu. KİPTAŞ bizim için her şeyden daha öncelikliydi. Görüşmelere başladıktan sonra kat maliklerinin tamamına yakının onayıyla süratli bir sürece girdik. O süratli süreç içerisinde 3 ay içerisinde bütün kontratlarımızı imzalayarak binamızın dönüşüm sürecine girdik.