8. Yargı Paketi: 14 madde daha kabul edildi

TBMM Genel Kurulunda, kamuoyunda “8. Yargı Paketi” olarak bilinen Ceza Muhakemesi Kanunu ile Birtakım Kanunlarda ve 659 Sayılı Kanun Kararında Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’nin birinci kısmında yer alan 14 unsuru daha kabul edildi.

Kabul edilen unsurlara göre, İcra ve İflas Kanunu’na göre, bölge adliye mahkemesi hukuk dairelerince verilen kesin kararlara karşı temyiz yoluna başvurulmasına yönelik sürede düzenleme yapılacak.

Bu kararlara karşı bildirim tarihinden itibaren 2 hafta içinde temyiz yoluna başvurulabilecek, temyiz yoluna başvurma ve incelemesi Hukuk Muhakemeleri Kanunu kararlarına göre yapılacak.

Terörle Mücadele Kanunu’nun “terör örgütleri”ne ilişkin düzenlemesi, Türk Ceza Kanunu’nda yapılan değişikliğe uyumlu hale getirilecek.

Teklifle, Anayasa Mahkemesi kararı doğrultusunda Türk Uygar Kanunu’nda değişiklik yapılması öngörülüyor. Özgürlüğü bağlayıcı ceza sebebiyle kısıtlanma kurumu değiştirilerek, ceza infaz kurumunda bulunma hali direkt doğruya kısıtlama sebebi olmaktan çıkarılıyor.

Ergin bireylerin fiil ehliyetinin bulunduğundan hareketle iradeleri ön plana çıkarılarak mutlaklaşmış hapis cezasının infazı amacıyla ceza infaz kurumunda bulunan mahkumun kısıtlanması esas olarak kendi isteğine bırakılırken, toplam 5 yıl ya da daha fazla katılaşmış hapis cezasının infazı bakımından mahkumun kısıtlanması, kişiliğinin ya da mal varlığının korunması kriterine bağlanarak bu hususta vesayet makamına takdir hakkı veriliyor.

Buna göre, mutlaklaşmış hapis cezasının infazı maksadıyla ceza infaz kurumunda bulunan ergin bir kişi, isteği üzerine kısıtlanacak ya da kendisine kayyum atanacak.

Toplam 5 yıl ya da daha fazla mutlaklaşmış hapis cezasının infazı gayesiyle ceza infaz kurumunda bulunan ergin bir kişi, isteği bulunmasa dahi kişiliğinin ya da mal varlığının korunması bakımından gerekli görülmesi halinde kısıtlanabilecek.

Cezayı yerine getirmekle görevli makam, hapis cezasının infazına başlandığını derhal vesayet makamına bildirecek.

Vesayet makamı karar vermeden önce hükümlüyü dinleyecek. Kanun’un kayyumluğa ilişkin kararları, niteliğine uygun düştüğü ölçüde bu düzenleme için de uygulanacak.

Anayasa Mahkemesi kararı yeterince Türk Uygar Kanunu’nda yapılan değişikliğe göre, akıl hastalığı ya da akıl zayıflığı sebebiyle kısıtlamaya karar verilebilmesi için aranan resmi sağlık kurulu raporunun temini emeliyle, yasanın “usul” başlıklı madde kararlarına başvurulabilecek.

VESAYETİN SONA ERDİRİLMESİ

Anayasa Mahkemesi kararı bağlamında Türk Uygar Kanunu’nda yapılan değişikliğe göre, resmi sağlık kurulu raporunun alınabilmesini temin maksadıyla kişinin bedeninden kan ya da gibi biyolojik örneklerle kıl, tükürük, tırnak benzeri örnekler alınabilecek.

Kişiye gerekli tıbbi müdahaleler yapılabilecek ve gerektiğinde kişi, doktor ön raporu üzerine en fazla 20 gün mühletle sağlık kuruluşuna yerleştirilebilecek.

Hekim ön raporu üzerine verilen yerleştirme kararı derhal ilgiliye ve yakınlarına bildirilecek.

İlgili ya da yakınları, bu karara karşı bildirimden itibaren 10 gün içinde kontrol makamına itiraz edebilecek. Yapılan itiraz, kararın icrasını durdurmayacak. İtiraz, kontrol makamınca acilen karara bağlanacak.

Teklifle, Anayasa Mahkemesi kararı doğrultusunda hapis halinin devamı müddetince vesayetin sona erdirilebileceği haller düzenleniyor.

Buna göre, özgürlüğü bağlayıcı cezaya mahkumiyet sebebiyle kısıtlı bulunan kişi üzerindeki vesayet, hapis halinin hukuka uygun şekilde sona ermesiyle bizatihi ortadan kalkacak.

Hapis halinin devamı müddetince vesayetin sona erdirilmesi, toplam 5 yıldan az olan hapis cezasının infazına bağlı olarak verilen kısıtlama kararları bakımından kişinin isteminin bulunması ve toplam 5 yıl ya da daha fazla mutlaklaşmış hapis cezasının infazına bağlı olarak verilen kısıtlama kararları bakımından kişinin talebi üzerine kişiliğinin ya da mal varlığının korunması sebebinin ortadan kalkması halinde mümkün olacak.

ÖRGÜT İSMİNE SUÇ İŞLEME

Türk Ceza Kanunu’nda yapılan değişikliğe göre, cürümle daha faal mücadele edilebilmesi ve caydırıcılığın sağlanması maksadıyla bir günlük adli para cezası alt fiyatı 20 liradan 100 liraya, üst meblağı ise 100 liradan 500 liraya yükseltilecek. Bu düzenleme, 1 Haziran 2024’te yürürlüğe girecek.

Anayasa Mahkemesinin iptal münasebetleri dikkate alınarak Türk Ceza Kanunu’nda yapılan değişiklikle, örgüte üye olmamakla birlikte örgüt ismine suç sürece fiili müstakil bir suç olarak düzenleniyor.

Buna göre, örgüte üye olmamakla birlikte örgüt ismine suç işleyen kişi, ayrıyeten 2 yıl 6 aydan 6 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacak. İşlenen suçun niteliğine göre verilecek ceza yarısına kadar indirilebilecek. Bu karar yalnızca silahlı örgütler hakkında uygulanacak.

Örgüt ismine suç işleyen kişi, hem işlediği kabahatten hem de örgüt ismine suç sürece cürmünden başka ayrı cezalandırılacak.

ANAYASAL DÜZENE KARŞI SUÇLAR

TCK’de belirtilen “devletin güvenliğine karşı suçlar ile anayasayave bu tertibin işleyişine karşı suçlar” bakımından, silahlı örgüte üye olmamakla birlikte örgüt ismine suç işleyen kişi ayrıyeten 5 yıldan 10 yıla kadar hapisle cezalandırılacak. İşlenen suçun niteliğine göre verilecek ceza, yarısına kadar indirilebilecek.

Ceza Muhakemesi Kanunu’nda yapılan değişiklikle, müdafaa önlemleri nedeniyle tazminat istemlerinin kapsamı genişletiliyor.

Düzenlemeye göre, yakalama ve tutuklama süreçlerinin yanı sıra adli denetim süreçlerine karşı, kanunda öngörülen müracaat imkanlarından yararlandırılmayan bireyler, tazminat isteminde bulunabilecek.

Konutu terk etmemek ya da uyuşturucu, uyarıcı ya da uçucu maddeler ile alkol bağımlılığından arınmak amacıyla hastaneye yatmak dahil, tedavi ya da muayene önlemlerine tabi olmak ve bunları kabul etme biçimindeki adli denetim yükümlülükleri uygulandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadığına ya da beraatlerine karar verilenlerin, tazminat isteminde bulunabilmelerine fırsat tanınıyor.

Koruma önlemleri nedeniyle yapılacak tazminat istemlerinin kurulan Tazminat Kuruluna yapılması öngörülüyor ve bu istemlerin idari müracaat yoluyla süratli biçimde sonuçlandırılması amaçlanıyor.

Böylelikle, yargılama yapılmasını gerektirmeyen tazminat istemleri hakkında kısa sürede karar verilmesi sağlanacak. Bu kararlar 1 Haziran 2024’te yürürlüğe girecek.

HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI

Ceza Muhakemesi Kanunu’nda, kararın açıklanması ve kararın açıklanmasının geri bırakılması kapsamında, sanığa yüklenen cürümden ötürü yargılama sonunda hükmolunan ceza, 2 yıl ya da daha az müddetli hapis ya da adli para cezası ise mahkemece, kararın açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilecek.

Uzlaşmaya ilişkin kararlar gizli kalacak. Kararın açıklanmasının geri bırakılması, müsadereye ilişkin kararlar hariç, kurulan kararın sanık hakkında bir türel sonuç doğurmamasını ifade edecek.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilmesi için sanığın daha önce kasıtlı bir kabahatten mahkum olmamış bulunması, mahkemece, sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tavır ve davranışları göz önünde bulundurularak yeniden suç işlemeyeceği konusunda kanaate varılması, suçun işlenmesiyle mağdurun ya da kamunun uğradığı zararın, motamot iade, cürümden evvelki hale getirme ya da tazmin suretiyle tamamen giderilmesi gerekecek.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması halinde sanık, 5 yıl müddetle kontrol müddetine tabi tutulacak.

Denetim mühleti içinde, kişi hakkında kasıtlı bir suç nedeniyle bir daha kararın açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilemeyecek.

Bu süre içinde 1 yıldan fazla olmamak üzere mahkemenin belirleyeceği mühletle, sanığın kontrollü hürlük önlemi olarak, meslek ya da sanat sahibi olmasını sağlamak gayesiyle bir eğitim programına devam etmesine, bir kamu kurumunda ya da özel olarak aynı meslek ya da sanatı icra eden bir oburunun nezareti altında ücret karşılığında çalıştırılmasına, belli yerlere gitmekten yasaklanmasına, belli yerlere devam etmek konusunda yükümlü kılınmasına yahut takdir edilecek öbür yükümlülüğü yerine getirmesine karar verilebilecek. Kontrol mühleti içinde dava zaman aşımı duracak.

Suçun işlenmesiyle mağdurun ya da kamunun uğradığı zararın, motamot iade, kabahatten evvelki hale getirme ya da tazmin suretiyle tamamen giderilmesi şartı derhal yerine getirilmediği takdirde; mağdura ya da kamuya verilen zararın, kontrol mühletince aylık taksitler halinde sanık tarafından ödenmek suretiyle tamamen giderilmesi şartıyla da kararın açıklanmasının geri bırakılması kararı verilebilecek.

Denetim mühleti içinde taammüden yeni bir suç işlenmediği ve kontrollü özgürlük önlemine ilişkin yükümlülüklere uygun davranıldığı takdirde, açıklanması geri bırakılan karar ortadan kalkacak ve davanın düşmesine karar verilecek.

Denetim mühleti içinde taammüden yeni bir suç işlenmesi ya da kontrollü özgürlük önlemine ilişkin yükümlülüklere aykırı davranılması halinde, mahkeme kararı açıklayacak.

Mahkeme, kendisine yüklenen yükümlülükleri yerine getiremeyen sanığın durumunu değerlendirerek cezanın yarısına kadar belirleyeceği bir kısmının infaz edilmemesine yahut karardaki hapis cezasının ertelenmesine ya da seçenek yaptırımlara çevrilmesine karar verebilecek.

Açıklanan ya da yeni kurulan karara itiraz edilebilecek.

Kanunlarda kesin olduğu yazılı kararlar gizli kalmak üzere, kararın açıklanmasının geri bırakılması kararına karşı istinaf yoluna başvurulabilecek.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının, ilk derece mahkemesi sıfatıyla bölge adliye mahkemesi ya da Yargıtay tarafından verilmesi halinde temyiz yoluna gidilebilecek. Karar ve kararlar, istinaf ve temyizde adap ve temele ilişkin hukuka karşıtlıklar tarafından incelenecek.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı, özel bir sisteme kaydedilecek. Bu kayıtlar, fakat bir soruşturma ya da kovuşturmayla kontaklı olarak Cumhuriyet savcısı, hakim ya da mahkeme tarafından istenmesi halinde kullanılabilecek.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin kararlar, Anayasa’da muhafaza altına alınan inkılap kanunlarında yer alan suçlara ilişkin uygulanmayacak.

Meclis Başkanvekili Bekir Bozdağ, teklifin 16. hususunun kabul edilmesinin akabinde birleşime ara verdi. Aranın akabinde komitenin yerini almaması üzerine, birleşimi, saat 14.00’te toplanmak üzere kapattı.