TRT, RTÜK’e şikayet edildi

CHP kontenjanından seçilen RTÜK üyeleri Tuncay Keser ve İlhan Taşcı, TRT’nin seçim yayınlarına ilişkin Üst Kurul’a şikayet dilekçesi sundu. Keser ve Taşcı, iktidar partisi ile muhalefet partisi belediye başkan adaylarının konuşmalarına eşit oranda yer verilmediğini vurguladı.

RTÜK ÜYELERİ KESER VE TAŞCI’NIN ŞİKAYET DİLEKÇESİ

Keser ve Taşcı’nın şikayet dilekçesinde, Yüksek Seçim Kurulu’nun (YSK) seçimlerin özgür ve adil bir ortamda yapılmasını hükmeden kararını hatırlatarak, şu tabirlere yer verildi:

“Anayasa’nın 79’uncu hususu ile seçimlerin başlamasından bitimine kadar, seçimin düzen içinde yönetimi ve dürüstlüğü ile ilgili bütün süreçleri yapma ve yaptırma görevi, Yüksek Seçim Heyeti’ne verilmiştir. YSK tarafından; ilgili Yasa doğrultusunda, seçimlerin özgür ve adil bir ortamda yapılması için, 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun’un kimi hususları ile seçim hukukunu ilgilendiren 8, 29/A, 30 ve 45’inci unsurlara ilişkin düzenlemeler yapılmıştır. Bu kapsamda; 2023/1565 No.lu karar, Resmi Gazete’de yayımlanmış ve yürürlüğe girmiştir. Bilindiği üzere, Anayasa’nın 133. Hususu kapsamında, üyeleri TBMM Genel Heyeti’nce seçilen, özerk ve tarafsız bir kamu hükmî kişiliği olan Radyo ve Televizyon Üst Kurulu, ‘6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun’ kararlarını uygulamakla yükümlüdür.

6112 sayılı Kanun’un; seçim devirleri için düzenlenen 30’uncu hususu birinci fıkrasında; “Seçimlerle ilgili olarak seçim devirlerinde yapılan yayınlara ilişkin adap ve asıllar Yüksek Seçim Kurulu tarafından düzenlenir.”, ikinci fıkrasında; “Üst Şura, medya hizmet sağlayıcılarının seçim devirlerindeki yayınlarını Yüksek Seçim Konseyi’nin kararları doğrultusunda izler, denetler ve değerlendirir” kararları bulunmaktadır.”

Dilekçede 6112 sayılı kanunun “Türkiye Radyo-Televizyon Kurumunun Yükümlülüğü”nü belirleyen 45’inci unsurunun değerine vurgu yapılarak şunlar kaydedildi:

“Birinci fıkrasında, ‘8’inci hususta belirtilen yayın prensipleri ile bu Kanunun yayın hizmetlerinde ticarî irtibatı düzenleyen kararları, Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu yayınları hakkında da uygulanır’,

İkinci fıkrasında, “Söz konusu yükümlülüğün yerine getirilmemesi hâlinde, Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu ihlâlin niteliği açıkça belirtilerek Üst Konseyce uyarılır ve yükümlülüğün gereğinin yerine getirilmesi ilgili Bakanlığa bildirilir.”,
hükümleri yer almaktadır.

Dolayısıyla; Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu (TRT) da, tüm özel radyo ve televizyonlar benzeri üstteki fıkra kararlarına göre seçime katılan siyasi partiler ile bağımsız adayların birlikte ya da başka farklı açık oturum, röportaj, panel benzeri programlara iştirakini sağlama ve görüşlerini açıklama imkânı verirken seçim hukukunun temel prensipleri olan eşitlik, dürüstlük, özgürlük prensiplerine uymak zorundadır.”

Keser ve Taşcı’nın dilekçesinde şu detaylara yer verildi:

“Ayrıca; YSK tarafından düzenlenen 20.12.2023 tarih ve 2023/1565 sayılı kararda; ‘A- Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu (TRT) ile özel radyo ve televizyon kuruluşları yayınlarında;

Tek istikametli ve taraf tutan yayınlar yapamazlar. Bu kuruluşlar yayınlarında demokratik kurallar çerçevesinde siyasi partiler ve bağımsız adaylar arasında imkan eşitliğini sağlamak zorundadırlar.

Adalet ve tarafsızlığa, kanunlara uygun davranmakla yükümlü olan yayın kuruluşları, ırk, cinsiyet, sosyal sınıf ya da dini inançları esas alarak yayın yapamazlar.

Seçimin başlangıç tarihinden itibaren oy verme gününden evvelki yirmi dört saate kadar olan sürede, siyasi partiler ya da bağımsız adaylar radyo ve televizyonlarda birlikte ya da farklı başka açık oturum, röportaj, panel benzeri programlara katılarak görüşlerini açıklayabilirler. Siyasi partiler ya da adayların açık ya da kapalı yer toplantıları, radyo ve televizyonlarda canlı olarak yayınlanabilir kararları bulunmaktadır.”
Dilekçede TRT’nin yerel seçimlere ilişkin iktidar ve muhalefet adaylarına verdiği müddetle ilgili şu bilgilere yer verildi:

“YASAL BİR ZORUNLULUKTUR”

“Ancak 1 Ocak 2024 tarihinde başlayan seçim döneminde, bugüne kadar Üst Heyet tarafından gerek TRT Kurumu gerekse özel radyo ve televizyon yayınlarının, YSK kararlarına uygunluğu açısından kontrolüne ilişkin hiçbir rapor Üst Heyet gündeminde yer almamış, ilgili Kanun’da geçen ‘denetim’ ve ‘değerlendirme’ye ilişkin bir adım atılmamıştır. Halbuki ki; seçim döneminde medya hizmet sağlayıcı kuruluşların tek istikametli ve taraf tutan yayınlarına ilişkin şikayetler de dikkate alındığında, 6112 sayılı Kanun ve ilgide belirtilen Yüksek Seçim Kurulu kararlarında yer alan kararlar kapsamında gerekli denetlemelerin yapılması, kamuoyunun öncelikli beklentisi olmasının yanı sıra, yasal bir zorunluluktur.

“ERDOĞAN VE AK PARTİ 1945 DAKİKA, ÖZGÜR ÖZEL VE CHP 25 DAKİKA”

Türkiye’nin kamu yayıncılığı hizmetini yürütmekte olan ilk ve tek kuruluşu olan Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu’nun kanallarından biri olan TRT Haber’in, 01 Ocak 2024 ile 10 Şubat 2024 tarihleri arasındaki 40 günlük yayın kayıtları incelenerek, İktidar Partisi ve Ana Muhalefet Partisinin ekrana getirilme mühletleri hesaplanmıştır. SKAAS kayıtları ile yapılan bu incelemeler sonucunda üstte belirtilen tarihler arasındaki 40 günlük yayın karnesi hesaplamalarında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve AK Parti’nin ekrana getirilme mühleti 1945 dakika olarak kayda geçmişken; Ana Muhalefet Partisi Genel Başkanı Özgür Özel ve CHP’nin ekrana getirilme müddetinin sırf 25 dakika olduğu görülmektedir.

“CHP GENEL BAŞKANI ÖZGÜR ÖZEL VE CHP’NİN HİÇ EKRANDA YER ALMADIĞI KAYDA GEÇİRİLMİŞTİR”

TRT Haber’in, Türkiye’nin yaşamış olduğu ve 11 ili tesiri altına alan sarsıntı faciasının yıldönümü olan 06.02.2024 tarihli 24 saatlik yayın müddeti incelemesinde ise, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve AK Parti’nin 6 saat 42 dakika, Devlet Bahçeli ve MHP’nin 38 dakika, Meral Akşener ve İYİ Parti’nin 1 dakika 53 saniye ekranda yer aldığı görülürken; bölgede bulunmasına ve kamuoyuna açıklamalar yapmasına rağmen CHP Genel Başkanı Özgür Özel ve CHP’nin hiç ekranda yer almadığı kayda geçirilmiştir.

TRT Haber’in yayınlarına ilişkin bu datalar, hem Yüksek Seçim Kurulu kararı hem de TRT Kanunu’nun da ihlal edildiğini göstermektedir. Ayrıyeten, 6112 sayılı kanunun Yayın Hizmeti Prensipleri başlıklı 8’inci hususunun birinci fıkrasında yayıncıların uyması gereken yayın unsurları açıkça belirtilmiştir. TRT Haber’in, seçim dönemi yayınları ile ilgili bilgiler; bahsi geçen hususun birinci fıkrasının (k) bendinde düzenlenen ‘Siyasi partiler ve demokratik gruplar ile ilgili tek taraflı ya da taraf meblağ nitelikte olamaz’ kararının de çiğnendiğini ortaya koymaktadır.

“KANUN KARARLARINA AÇIKÇA AYKIRIDIR”

Demokratik bir yönetim biçimine bağlı olduğu söylenen bir ülkenin 85 milyon yurttaşın vergileriyle kamu yayıncılığını üstlenen bir kurumunun, farklı siyasi tercihlere ve ideolojik yönelimlere karşı adil ve tarafsız bir yayın siyaseti yürütmesi beklenirken, iktidar partisinin siyasetlerini bu derece ön plana çıkararak adeta iktidar partisinin seçim propagandasını yapması ve iktidar partisinin bakış açısı ile siyasetlerini bu derece yasallaştırarak halkın özgür iradesine müdahale etmesi, kamuoyunun özgürce oluşmasının engellenmesi üstte bahsi geçen kanun kararlarına açıkça terstir.

“YAYIN MÜDDETLERİ İÇİN GEREKLİ TÜREL SÜREÇLERİN BAŞLATILMASINI ARZ EDERİZ”

Yayınlarını tarafsızlık unsuruna bağlı ve istikrarlı bir biçimde yürüttüğü söylenen hiçbir yayıncı kuruluş, üstte sayısal olarak ifade edilen yayın mühletleri ile bu savını gerçekleştiremez. Bu çerçevede; 6112 Sayılı Kanun ve Yüksek Seçim Şurası’nın 20.12.2023 tarih ve 2023/1565 No.lu kararı doğrultusunda, TRT Kurumu’nun, en yalın haliyle taraf tuttuğu açıkça belirlenen yayın mühletleri için gerekli hukuksal süreçlerin başlatılmasını arz ederiz.”