ABD ile Çin arasında ‘Tayvan’ krizi

Eski ABD Ulusal Güvenlik Danışmanı Stephen Hadley, eski ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı James Steinberg ve ABD’nin Ada’daki defakto temsilciliği niteliğindeki Tayvan Amerikan Enstitüsü Başkanı Laura Rosenberger, akşam saatlerinde Tayvan’a ulaştı.

Tayvan Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada, heyetin, üç gün sürecek ziyarette, Tayvan lideri Tsai Ing-wen’in yanı sıra diğer üst seviye hükümet yetkilileri ve siyasi önderlerle görüşmeler yapacağı belirtildi.

Tayvan Amerikan Enstitüsünden yapılan açıklamada da, iki eski üst seviye yetkilinin, “ABD hükümetinin ricasıyla kendi özel kapasiteleri içinde Tayvan’ı ziyaret ettikleri” kaydedildi.

Eski ABD Ulusal Güvenlik Danışmanı Stephen Hadley, 2005-2009 yıllarında eski ABD Başkanı George W. Bush’un Ulusal Güvenlik Danışmanı olarak görev yapmıştı.

Steinberg ise eski ABD Başkanı Barack Obama döneminde, 2009 ile 2011 yılları arasında Dışişleri Bakan Yardımcılığı sorumluluğunu yürütmüştü.

ÇİN’DEN TEPKİ

Çin, ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken’ın, Tayvan’da düzenlenen başkanlık ve parlamento seçimlerinin akabinde kutlama mesajı yayınlamasına tepki gösterdi.

Çin Dışişleri Bakanlığından yapılan yazılı açıklamada, ABD Dışişleri Bakanlığının açıklamasının “tek Çin” prensibini ihlal ettiği, Washington’ın “Tayvan halkı ile sadece kültürel, ticari ve gayrı resmi nitelikte ilişkiler kurma” taahhüdüne aykırı olduğu belirtildi.

Açıklamanın, “Tayvan’ın bağımsızlığını” savunan ayrılıkçılara yanlış mesaj verdiğini savunan Bakanlık ABD’yi kınarken, diplomatik kanallardan da protesto ettiğini bildirdi.

Tayvan meselesinin Çin’in çıkarlarının merkezinde yer aldığı ve Çin-ABD bağlantılarında “aşılmaması gereken ilk kırmızı çizgi” olduğu belirtilen açıklamada şunlar kaydedildi:

“Tek Çin unsuru uluslararası bağlantıların temel bir normu, uluslararası toplumun hakim mutabakatı ve Çin-ABD alakalarının siyasi temelidir. Çin, ABD’nin Tayvan ile hangi şekilde ya da hangi münasebetle olursa olsun resmi ilgi kurmasına ve Tayvan’ın işlerine müdahale etmesine karşıdır. ABD’ye Tayvan ile resmi nitelikte ilişkiler kurmaya ve ‘Tayvan’ın bağımsızlığını’ savunan ayrılıkçı güçlere yanlış mesaj vermeye son vermeye çağırıyoruz.”

NELER YAŞANMIŞTI?

Washington yönetimi, Tayvan lideri Tsai’in ilk defa seçildiği 2020’deki başkanlık seçiminin akabinde “gayriresmi” nitelikteki benzer bir heyeti Ada’ya yollamıştı.

Heyetin ziyaretinin, ABD’li yetkililerin Tayvan ile resmi nitelik taşıyabilecek temaslarda bulunmasına itiraz eden Çin’in tepkisini çekmesi bekleniyor.

Çin Dışişleri Bakanlığı, Dışişleri Bakanı Antony Blinken’ın Tayvan’daki seçimlerin akabinde yayımladığı kutlama mesajı bundan ötürü Washington idaresini protesto etmişti.

Çin’in kendi topraklarının modülü olduğunu savunduğu Tayvan, 1949’dan bu yana fiili bağımsızlığa sahip bulunuyor. Çin ana karası ile Tayvan arasında iç savaşın akabinde ortaya çıkan ayrılık ve egemenlik ihtilafı hala sürüyor.

Pekin yönetimi, “tek Çin” prensibini vurgulayarak Tayvan’ın dünya ülkeleriyle müstakil diplomatik ilişkiler kurmasına, Birleşmiş Milletler (BM) ve diğer uluslararası kuruluşlarda temsil edilmesine karşı çıkıyor, kendisini tanıyan ülkelerin Tayvan ile diplomatik ilişkileri kesmesini kaide koşuyor.