Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nca, son bir yıl içerisinde Muğla’da çoğunluğu madencilik, inşaat ve turizm olmak üzere 102 projeye Çevresel Tesir Değerlendirmesi (ÇED) olumlu raporu verildi. Turizm cennetinde dinamitler patlıyor, madenler ormanları, köyleri yutuyor, kıyılar betonlaştıkça betonlaşıyor…
Son 5 yılda 494 proje için ‘ÇED gerekli değildir’ raporu verilen turizm cenneti Muğla’da yeni raporlar birbirini izliyor.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nca, Muğla’da 24’ü maden, petrol ve doğalgaz, 25’i besin, 18’i turizm, 11’i kıyı, 5’i enerji, 1’i atık, 5’i hayvancılık, 3’ü konut projesi olmak üzere 102 projeye ÇED olumlu raporu verirken, 24’ü maden, petrol ve doğalgaz, 25’i besin, 18’i turizm, 11’i kıyı, 5’i enerji, 1’i atık, 5’i hayvancılık, 3’ü konut projesi 93 projeye ÇED gerekli değildir raporunun verildi.
Muğla’da 2023’te herhangi bir proje için ÇED olumsuz kararı ve ÇED gerekli kararı verilmedi. Yalnızca 7 projenin ÇED dosyası iptal edildi.
22 proje bakanlığın inceleme, değerlendirme komitesinde görüşülürken 13’ü için en son karar verildiği duyuruldu. 34 proje için halkın katılım toplantısı ilan edildi.
Proje müracaatlarında Muğla’nın Milas ilçesi ilk sırada yer aldı. Milas’ta çoğunluğu besin, maden, petrol, doğalgaz, enerji ve kıyı olmak üzere 29 proje için ÇED süreci başlatıldı, 26 proje için ÇED gerekli değil kararı, 4 proje için ÇED olumlu kararı verildi.
Bodrum’da 24, Menteşe’de 9, Yatağan’da 16, Datça’da 8, Kavaklıdere’de 4, Köyceğiz’de 6, Fethiye’de 9, Marmaris’te 7, Dalaman’da 2, Ortaca’da 2, Seydikemer’de 12 ve Ula’da 4 proje için ÇED süreci başlatıldı.
Bu durum, yıllardır, konutlarını, yurtlarını, ormanlarını, kıyılarını muhafazaya çalışan Muğlalıları, çevrecileri, STK temsilcilerini ve köylüleri kaygılandırmaya devam ediyor.

“YASALAR NEDEN ZENGİNE İŞLEMİYOR?”
Milas’a bağlı İkizköy’deki Akbelen ormanları önünde açıklama yapan ve 4 yıldır ormanları korumak için nöbet tutan İkizköy Çevre Komitesi sözcüsü Nejla Işık “Akbelen ormanlarını 24 Temmuz’da girip bir haftada yok ettiler” dedi. SÖZCÜ’ye konuşan Işık şunları anlattı:
“Akbelen ormanları kepçelerin kamyonların 24 saat çalıştığı ve dinamit patlatıldığı yer, buranın çabucak yanında yaşadığımız köyler, ektiğimiz biçtiğimiz tarlalarımız, ömür burada hala devam ediyor. Bizler bu ortamda yaşamaya nefes almaya çalışıyoruz, zeytinliklerimizin üzerinde birer parmak toz toprak, mahsullerimizin üzerinde aynı şekilde toz da kaplı, dinamit patlatmalarından ve kamyonlardan iş makinelerinden çıkan tozlar direk tarım eserlerimizin üzerinde. ÇED niye bu madenlere, niye bu kömür ocaklarına uygulanmıyor. Devlet vaktinde bu santralleri özelleştirirken hep bizim hayatlarımızı gasp etti. Burada bizler mağduruz, bizlere sormadan bizlerin fikri alınmadan maden çevresel tesir değerlendirmesinden muaf tutulmuş.
Niçin kanunlar bu zenginlere işlemiyor, niye bu yasalar zenginlere işlemiyor. Bunları söylemekten bıktık usandık artık niye başta bizim ve Akbelen ormanının vefat fermanını veren yetkililer buraya gelip, bu köylüler ne yaşıyor, bu tozun toprağın altında nasıl yaşıyor, patlatılan dinamitlerin altında konutlarda nasıl yaşıyorlar diye sormuyor, niye? Biz her keresinde bağırarak kederimizi anlatmak zorunda kalıyoruz Akbelen’deki bu maden ÇED raporu alınmadığı için köyümüze ve ormana kadar geldi dayandı topraklarımızı mahvetti, köylerimizi yok etti. ÇED’siz maden geçtiği her yeri yok ediyor, ormanı yok ediyor tarım yerini ve köyleri yok ediyor”

“BU RAPORLAR VATANA İHANETTİR”
Bodrum Yurttaş İnsiyatifi sözcüsü Ayhan Karahan ise şu sözlerle tepkisini dile getirdi:
“Bu vilayetteki cennet ormanlara cennet koylara ÇED raporlarını verirken proje ile ilgili yörenin beşerlerine bir şahsa köylüye sivil toplum örgütlerine sormuşlar mı? Bakın Bodrum’un koyları, dağları taşları dorukları beton oldu.
Bunları yaparken bir şahsa sordular mı? İşte gördüğünüz benzeri boş olan Bodrum doruklarını de imara açmak istiyorlar buralardan da ÇED raporu hazırlayacaklar ama açtırmayacağız, kimseye sormadan olumlu ÇED raporlarını veriyorlar Bu vatana ihanettir. Bodrum’dan Muğla’dan AKP’ye oy çıkmıyor diye Muğla’nın hoşluklarını doğal hoşluklarını ormanlarına rant için yağmalıyorlar, bu düşmanlık bu hainlik neden?
Muğla da Bodrum da Milas da bu ülkenin bir kesimidir. Muğlalı ve Bodrumlu STK’lar olarak bu ÇED raporlarını tanımıyoruz ÇED raporu gerekli değildir kararlarını da tanımıyoruz, verdikleri birçok rapor geçersiz ve toplantıyı düzenledik düzenliyor benzeri yapıyorlar palavra söylüyorlar”
PROJE VE ODA SAYILARINA KÜÇÜLTEREK MADDEYİ DOLANIYORLAR
TMMOB Bodrum İlçe Koordinasyon Kurulu Temsilcisi Mustafa Erdoğan ise ÇED olumlu raporları kadar ÇED gerekli değildir, raporlarında da hukukun dolaşılarak alındığını ifade ederek şunları söyledi:
“Özellikle Bodrum’da dev otel ve rezidans yapan şirketler uygulama projelerinde 50 ile 250 oda otel inşaatı yapılacak şekilde proje hazırlayarak gerekirse odaları 1000-14000 metre kare büyüklüğünde tutuyorlar. Yani aslında proje 500-1000 odalı ama bu türlü olursa ÇED olumlu raporu almak zorundalar.
Bu nedenle odaların metrekaresini büyüterek oda sayısını azaltıp, ÇED gerekli değildir raporu alıyorlar. Otelde 1400 metrekarelik oda mı olur? Bu benzeri yerlerde ÇED gerekli değildir raporu alıyorlar. Maddeleri ve ÇED mevzuatını bu türlü dolanıyorlar.
Büyük emlakta ÇED olumlu raporu alabilmek için bir proje sunmaları gerekiyor. Bu projede suyu nereden bulacaklar ne kadar oda olacak bunların hepsi ayrıntılı olarak bildirilmeli ve bunlar halkın faydasına mı ziyanına mı olacak şeklinde bilgiler yer alır, atıkları nereye atacaklar ulaşımı nasıl sağlayacaklar etrafa zarar vermeden bunları nasıl yapacaklar, hepsi proje belgesinde yer alır.
Bu nedenle inşaat firmaları parselleri küçülterek ya da oda sayılarını azaltarak ÇED olumlu raporu almaktansa ÇED gerekli değildir raporu almayı tercih ederek hukuğu dolanıyorlar”
ÇED TOPLANTISINI TENEKE ÇALARAK PROTESTO ETTİLER
Muğla’nın Bodrum ilçesinde geçtiğimiz yıl 13 gün yangınlarla sarsılan Mazı köylüleri bu kere zeytinlik yerlerinin RES nedeniyle kamulaştırılması için düzenlenen ÇED toplantısı için köye gelen Çevre ve Şehircilik Kent Müdürlüğü ve firma yetkililerini teneke çalarak ve yuhlayarak sert tepki göstermişti. Bodrumlu politikler ve çevrecilerin de destek verdiği harekette köylü bayanlar ÇED toplantısını yaptırmamıştı.
CENNET KOYU İÇİN DE ÇED GEREKLİ DEĞİLDİR RAPORU VERİLMİŞTİ
Bodrum’da 2023’ün en tartışmalı inşaat izinlerinden biri de Cennet Koyu’ndaki inşaat izniydi. Gölköy Mahallesi’ndeki Cennet Koyu Gökburun bölümünde 1. Derece doğal ve Arkeolojik Sit alanı 678 bin metrekare üzerindeki toprakta turizm tesis yapmak isteyen Cengiz Holding, hazırladığı Turizm Konaklama Tesisi Kapasite Artış Projesi’ni revize etmiş.
19 Eylül 2023 tarihinde ‘ÇED gerekli değildir’ raporu almak için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Muğla Kent Müdürlüğü’ne başvurmuş ve raporu almıştı. Cengiz Holding, 1 Kasım’da doğal ve arkeolojik sit alanlarının bulunduğu bölgede, yüzlerce kamyon ve onlarca iş makinesi ile hafriyata başlamıştı.