1 Ocak’ta başlıyor… Otobüslerde yeni dönem

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nca 1 Ocak 2024 yılı itibarıyla kentler arası otobüslerin pozisyon, saat benzeri anlık bilgilerinin paylaşıldığı araç takip aygıtı takılacağı açıklandı. Tüm Otobüsçüler Federasyonu Genel Başkanı Mustafa Yıldırım, sisteme kademeli şekilde geçilmesi gerektiğini savundu.

Türkiye’de yolcu nakliyeciliği alanında en fazla tercih edilen kentler arası otobüslerde yeni periyoda geçiliyor. Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, şehirlerarası otobüslere araç takip aygıtı takılacağını, taşıtların pozisyon, tarih ve saat bilgilerinin iki dakikalık dönemler halinde bakanlığın Ulaştırma Elektronik Takip ve Kontrol Sistemi’ne (U-ETDS) elektronik ortamda iletileceğini ve bu uygulamanın 1 Ocak 2024 yılında başlayacağını açıklandı.

AB SÜRECİNİN BİR KESİMİ

Araç takip aygıtı uygulamasının Avrupa Birliği’ne ahenk süreci içindeki çalışmalardan biri olduğunu belirten Tüm Otobüsçüler Federasyonu Genel Başkanı ve Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Karayolu Yolcu Nakliyatı Dal Meclisi Başkanı Mustafa Yıldırım, “2016 yılından beri ertelene ertelene bugüne kadar geldi. Tabi artık ertelenmemesi lazım. Bunun trafik kazalarını önlemede çok çok önemli bir etken olacağını düşünüyoruz. Artık polisin kontrolüyle kazaları önleyemeyeceğimiz ortaya çıktı. Akıllı sistemleri en aktif bir şekilde kullanıp firmaların sorumluluk alması, firmaların sürücülerini denetlemesi lazım. İşte bu araç takip sistemleri, kameralar mecburî hale geliyor, 1 Ocak’tan itibaren uygulamaya girecek” dedi.

BAKANLIĞA SÜRE İTİRAZI

Bakanlıkla geçen haftalarda görüşmelerde bulunduklarını ifade eden Yıldırım, “Şu anda Türkiye’deki 100 bine yakın araçta olması gereken bir sistem bu, ama yüzde 30’unda var, yüzde 70’inde yok. Yani 70 bin araca takılacak, yani 15-20 günlük süre içinde bunların takılmasının mümkün olmadığını bakanlığa ifade ettik. Mecburiliği kaldırmayalım fakat yaptırımları erteleyelim. Zira çok ağır yaptırımlar geliyor, firmaların kapanmasına kadar olan bir süreci yaşatacaklar” diye konuştu. Yıldırım, bakanlığın da yaptırımları erteleme konusunda çalışma yapacaklarını söylendiğini de ifade ederek, takip sistemi zorunluluğunun kaldırılmaması konusunda ise mutabık kaldıklarını vurguladı.

“YAPTIRIMLAR 2025’E KALSIN”

Akıllı sistemlerin hayatımıza girmesi ve kontrollerin akıllı sistemler üzerinden yapılması gerektiğini söyleyen Mustafa Yıldırım, şunları ifade etti:

-Ulaştırma Bakanlığı Türkiye’de ihtilal niteliğinde Ulaştırma Elektronik Takip ve Denetleme Sistemi’ni kurdu. Bütün araçlar buna uymak zorunda. Asayiş olayları, terör olayları bu sayede önlenebilir oluyor. Bunun ertelenmesini doğru bulmayız lakin yaptırımların ertelenmesini; 70 bin araca bu kadar kısa süre içinde takılması mümkün olmadığı için bakanlıktan rica ettik. 1 Ocak 2025’te yaptırımları uygulamaya başlatın dedik. Bakanlıktan ‘Halletmeye çalışacağız’ dediler. Biz erteleme benzeri diye bir şey düşünmüyoruz, artık bunları hayatımıza sokmamız lazım. Türkiye’de çok çok önemli trafik kazaları yaşanmaması için firmaların sorumluluk alması lazım. Tek merkezden Ulaştırma Bakanlığı’na bağlı firmaların iç kontrol sistemini kurarak bu sistemlerle entegre olup sürücülerini anında takip edip denetlemesi lazım.

“AKILLI SİSTEMLERİ MONTE EDECEK LİSANSLI FİRMALAR AZ”

Yıldırım, araçlara akıllı sistemler monte edilerek sürücülerin uykusunun gelip gelmediği, ne kadar araç kullandığı, yasal müddetlerden daha fazla araç kullanımının engellenmesi için sivil toplum örgütleri olarak Odalar Birliği, Tüm Otobüsler Federasyonu, Türkiye Otobüsleri Federasyonu ortak çalışmalar yaptıklarını belirtti. Akıllı sistemleri monte edecek lisanslı firmaların azlığına da dikkat çeken Yıldırım, “Piyasada şöyle bir sorun var. Bu sistemleri eski araçlara sonradan montaj yapılabilmesi lisanslı firma olması lazım. Türkiye’de lisanslı firma sayısı son derece az. Bu kadar kısa vakitte yetişmeyeceği için erteleme talep ettik yoksa biz yaptırımları bile ertelemeyebilirdik. Dediğim benzeri lisanslı firma sayısının yetersizliği, piyasadaki ürün yetersizliği, ürünlerin niteliği bunların hepsinin olması lazım” dedi.

“YANGIN SÖNDÜRME SİSTEMLERİ DE ZARURÎ OLSUN”

Yıldırım “Emniyet kemerinin takılmasının akıllı sistemlerle birlikte denetlenmesi, aynı uçakta olduğu benzeri emniyet kemerini bağlamayan yolcu varsa otobüsün hareketini durdurması ve ihtar yapılması benzeri kavramlar var. Otobüslerde yangın söndürme sistemlerinin de Ulaştırma, İçişleri, Sanayi Bakanlığı kanalıyla zarurî hale gelmesi lazım” diye konuştu.

“KORSAN NAKLİYAT ÖNLENECEK”

Akıllı sistemlerin dalın çok önemli meselelerinden biri olan korsan nakliyeciliği da önleyeceğini dile getiren Yıldırım, şöyle konuştu:

– Şu anda uzun uzaklıkta uçaklarla fiyatta yarışıyoruz. Uçaklar otobüs fiyatına bilet kesebiliyor, Türk Hava Yolları dahil olmak üzere. Bir taraftan orta arada demir yollarındaki volüm giderek artıyor, daha fazla kullanılmaya başlıyor. Ana güzergahlarda demir yolu önemli bir hisse aldı bizden. Kesimimiz son 20 senede yüzde 45 oranında daraldı. Bir de kısa arada korsanla uğraşıyoruz. Korsana karşı yaptırımlar yetersiz. Şu anda Beylikdüzü’ne gidin terminal benzeri çalışıyor. Kayıt dışı, korsan nakliyat vergi kaybına neden oluyor. Kontroller yetersiz kalıyor, yaptırımlar yetersiz olduğu için. Çok cüzi cezalar kesiliyor, bin 600 lira usulsüzlük cezası. Adam zati 10 bin lira kazandığı yerde bin 600 lira vermeye razı. Yöntemsiz taşımayla ilgili yaptırımların Ulaştırma Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, sivil toplum örgütlerimizin ortak kararıyla artırılması lazım. Kontrollerde yakalandıklarında bağlanmaları lazım.

“HEPİMİZİN DESTEKLEMESİ LAZIM”

Araçların Ulaştırma Bakanlığı’nın U- EDTS sistemiyle entegre olmasıyla bakanlığın eş vakitli kontrol yapabileceğini, data saklanacağını, herhangi bir kaza vuku bulduğunda geriye dönük kayıtlardan çıkarabileceklerini söyleyen Yıldırım, daha sonra Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği’nin sistemi devreye girince onunla entegre olunacağını, belediyelerle de entegre olunarak kazaların önlenmesinde çok önemli bir adım atılacağını ifade etti. Yıldırım, bilgi girişleri yanlış olmadığı sürece kentler arası otobüs nakliyatında şimdi Türkiye’de kimin, nereden, nereye, ne zaman gittiğinin bakanlık tarafından görebildiğini de söyleyerek “Dolayısıyla Türkiye’de asayişin, terörün önüne geçilmiş olacak. Çok Önemli adımlar bunları, bunları hepimizin desteklemesi lazım” dedi.

“ŞOFÖRLERİN NEREDE OLDUĞUNU BİLGİSAYAR EKRANINDAN TAKİP EDEBİLİYORUZ”

Esenler Otogarında bir otobüs firmasının yetkilisi olan Kadir Kuruşoğlu ise araçlarında takip aygıtları olduğunu ifade ederek, “Bunlar ne işe yarıyor; mesela araçların nerede olduklarını takip edebiliyoruz, sürücülerimize ulaşmadan bilgisayar ekranından. Kaç kilometre yapmış, sürat hudutlarını takip edebiliyoruz, yasal sürat sonları aşılmış mı aşılmamış mı, şirket olarak bunları trafik polislerinden önce biz takip edebiliyoruz. Bu daha evvelce mecburi değildi. Biz şirket olarak önlemimizi almıştık. Ama bu yılbaşından itibaren karayolu nakliyat kurallarına göre takip aygıtları mecbur oldu. Bizim kullandığımız sistemsel programlar var ulaştırma ile entegreli, bilet kestiğimiz. Bunlarla entegre olup direk ulaştırmanın ekranına yansıyacak araçlarımızın nerede olduğu, suratları limitleri” dedi.

“KAZA DURUMUNDA YETKİLİLERLE DAHA ÇABUK BAĞLANTIYA GEÇİLEBİLECEK”

20 yıllık otobüs sürücüsü Selahattin Öztürk de uygulama yaygınlaşırsa trafik emniyeti açısından, yolcular ve kaptanlar açısından yararı olacağını ifade etti. Öztürk, “Araç takip aygıtının aracın nerede olduğunu, nereden, kaçta hareket ettiğini, varacağı noktaya ya da uğrayacağı kentlere kaçta varacağını tespit etmiş olacak. Zira yeni olarak hareket saatiyle varış noktası arasındaki arayı biliyor olması gerekir. Seyahat esnasında en azından bir gecikme olmayacağı, veyahutta herhangi bir kazanın, gecikmenin olması durumunda yetkililerin bu olaydan haberdar olacağı daha çabuk irtibata geçilebileceği düşünülmelidir” dedi.