Eski Masak Başkan Yardımcısı Ramazan Başak: Yasa dışı bahisçiler işsizi, emekliyi, öğrenciyi kullanır

Röportaj: İpek ÖZBEY

-Fenomenler birer piyon mu? Kara para varsa, o paranın bir de sahibi olması gerekmiyor mu?

Son dönem gündeme gelen şahısların yakın geçmişine baktığınızda, çabucak hemen hepsinin olağan bir ömür sürerken kısa sürede büyük servetlere sahip oldukları ve bu servetlerini de aşırı gösterişle kamuoyunda paylaştıklarını gördük. Bu kadar yoksulluğun ve hayat pahalılığının olduğu bir periyotta bunlar elbette ki hiçbirimizin güzel görebileceği davranışlar değildir. Esasen kısa müddetlerde bu kadar yüksek servetlerin elde edilmesi de hayatın olağan akışına uygun değildir. En azından kamuoyunda Polat ailesi ile ilgili ortaya çıkan bilgi ve dokümanlara dayanılarak bunu söyleyebiliriz. Gerek MASAK Tahlil Raporu gerekse de bu rapora istinaden Cumhuriyet Savcılığının tutuklamaya sevk yazısında; bu çok gösterişli hayat stilinin gerisinde paravan şirketlerin ve geçersiz faturaların varlığı ortaya çıktı. Ayrıyeten anılan rapor ve sevk yazısında 500 milyon TL’nin üzerinde şaibeli bir para trafiğinden de söz ediliyor. Mal satmış benzeri görünen ve ailenin hem avukatı hem de mali müşaviri olan şahıs ile yakından bağlı olan paravan şirketler ile mal alımı yapmış benzeri gösterilen Polat ailesine ait şirketlerin geçmişine ve mali yapılarına bakıldığında, bu kadar yüksek bir ticaretin gerçekleştirilebilmesinin mümkün olmadığı görülüyor.

Eski Masak Başkan Yardımcısı Ramazan Başak

– 500 milyon TL.‘nin üzerindeki para trafiğinin kaynağı ne olabilir?

En çok önemli soru budur. Her ne kadar şimdi iddianame düzenlenmemiş olsa da, savcılığın sevk yazısında, Futbol ve Diğer Spor Karşılaşmalarında Bahis ve Talih Oyunlarının Düzenlenmesi hakkında 7258 Kanun’a da atıfta bulunulması bahsi geçen paraların kaynağının yasadışı bahis olabileceği kuşkusunu akla getiriyor. İşte bu mevzu şimdi MASAK tarafından incelenmekte. Yakında savcılığa sunulması beklenen bu raporla birlikte karanlıkta kalan bütün ayrıntılar aydınlığa kavuşacaktır. Polat ailesi ile birlikte birçok kişinin de benzer süreçler izleyerek hayli lüks ömür biçimlerine sahip oldukları ortaya çıktı. Aslında Polat ailesi, suç gelirleri ve bu gelirlerin toplumda yaratmış olduğu tahribatlar konusunda epey bilgisiz ve bilinçsiz olan insanlarımızda bir farkındalık yaratmıştır. Tüm bu gelişmeleri dikkate aldığımızda Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın fenomenlerle ilgili incelemesini yerinde buluyor ve destekliyorum. MASAK da bu bireyleri takibe almıştır diye tahmin ediyorum.

– Ortada bir yahut birden çok para aklama metodu var o denli değil mi? En çok kullanılan teknikler hangileri? Yasa dışı bahise biraz daha fazla yer ayıralım isterim. Orada sistem nasıl işliyor?

Her aklama faaliyetinin öncesinde kesinlikle bir yasadışı faaliyet söz mevzusudur. Bu bazen uyuşturucu ticareti, bazen silah kaçakçılığı, bazen fuhuş ticareti ve bazen de yasadışı bahis olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu ve buna benzer yasadışı faaliyetlerden elde edilen para, mal ve pahalar olarak tanımlanan suç gelirlerinin, aklama faaliyetleri ile direkt bir münasebeti vardır. Bir ülkede suç gelirleri ne kadar büyükse aklama faaliyetleri de o kadar ağırdır. Bundan Ötürü suç gelirleri ile mücadelede sergilenebilecek zafiyetler aklama faaliyetlerinin ağır olarak gerçekleşmesine neden olacak ve çeşitli aklama sistemleri ile aklanan paralar suç şebekelerine daha fazla suç için güç ve nüfus kazandıracaktır. Polat ailesinin Cumhuriyet savcılığı tarafından tutuklanma talebi ile mahkemeye sevk yazısında temel olarak 3 iddia vardır.

– Evet; Suç Gelirlerinin Aklanması, Vergi Metot Kanunu’na muhalefet ve Yasadışı Bahis…

Doğru, yabancısı olmadığımız sistemler. Paravan ve/veya mali gücü kâfi olmayan şirketler arasında gerçek bir ticari işlem varmış benzeri düzenlenen fatura ve evraklar karşılığında sisteme sokulan suç gelirleri, ticari kar benzeri gösterilip, aklanmakta. Daha sonra da gayrimenkul, araba ya da öteki alanlara yatırım yapılarak süreç devam ettirilmekte. Polatlar olayında da bu türlü olmuş, üstte da bahsedildiği benzeri düzmece faturalar kanalı ile gerçek bir mal alışı olmayan, be yanname vermeyen, haklarında geçersiz doküman düzenleme iddiaları bulunan ve tasfiye halindeki 3 şirketten, Polat ailesinin sahip olduğu çeşitli şirketlere yaklaşık 323 milyon TL. geçersiz olduğu ortaya çıkan faturalar kesilmiş ve bir ticaret yapılmış benzeri görüntü verilmeye çalışılmış.

Saniyeler içinde hesapta

– Bu çok sık kullanılan aklama sistemlerinden biri mi?

Evet o denli. Öte yandan tekrar MASAK ön raporu ve Savcılık tutuklama sevk yazısında, Polat ailesine ve bağlantılı oldukları bireylere ait 16 şirketin çok önemli bir kısmı tarafından çeşitli hoşluk, kozmetik, mücevherat ürünlerinin satışı ve hoşluk merkezlerinde sunulan hizmetlerden elde edildiği ileri sürülen 500 milyon TL’nin üzerindeki mali büyüklüğün de yasadışı bahis ve/veya kredi kartı ve mail order dolandırıcılığı yolu ile elde edilip edilmediği konusunda MASAK incelemesi devam ediyor. Burada da bu paralar bu şirketlerden nakit çekilerek Polat ailesine ait Milda Gayrimenkul Otomotiv Tic. San. AŞ.’ye aktarılmış ve sonrasında çeşitli lüks arabalar ve gayrimenkuller alınarak bu şüpheli paralar aklanmış. Futbol ve Diğer Spor Karşılaşmalarında Bahis ve Baht Oyunlarının Düzenlenmesi hakkında 7258 Kanun’a aykırı fiiller yasadışı bahis olarak tanımlanmaktadır.

– Daha çok kimleri kullanır yasa dışı bahisçiler?

Daha çok işsiz, emekli öğrenci benzeri paraya ihtiyacı olan kesitlere ulaşan suç şebekeleri, makul bir para karşılığında, bu şahısların bankalarda açılmış bulunan hesaplarının kullanım hakkını ele geçirmekte ve bilhassa şatafatlı vaatler ve büyük yarar hayalleri ile gençleri yasadışı bahis oynamaya yönlendirerek bu hesaplara para yatırılmasını sağlar. Binlerce oyuncunun dahil olduğu bu sistemde, alt hesaplarda toplanan bu paralar çeşitli yazılımlar ve algoritmalar sayesinde dakikalar hatta saniyeler içinde şebeke üyelerinin hesaplarına aktarılır ve piramidin en doruğuna ulaştığında oluşan büyük servet çoğunlukla kripto para ve elektronik paraya dönüştürülerek kaynağından daha da uzaklaştırılır ya da çeşitli yollarla aklanmaya çalışılır. Bu paraların uyuşturucu ticaretinde ve terörizmin finansmanında kullanılmasına da çok sık rastlanır.

– Pekala futbolda maç biletleri üzerinden aklama nasıl yapılıyor?

Aslında tıpkı olmayan bir ticaretin paravan şirketlerce güya yapılmış benzeri gösterilmesi mantığına dayanıyor. Aynı mantık otel konaklama ya da turizm gelirleri için de geçerli. Suç gelirleri güya konaklama yapılmış ya da turistik faaliyetlerden bir gelir elde edilmiş benzeri gösterilerek suç gelirleri bu yolla aklanmakta. 90’lı yıllarda hayali ihracatta aynı mantıkla gerçekleşmiştir ve azalmış olsa da gerçekleşmeye devam ediyor.

– Polat ailesiyle ilgili MASAK raporunda geçersiz fatura sorunu var. Geçersiz fatura deyince insanların başında çok çok önemli bir suç tarifi belirmiyor. Neden önemli?

Sahte fatura, 213 sayılı Vergi Yol Kanunu’nun “Kaçakçılık Hataları ve Cezaları” başlıklı 213’üncü unsurunda düzenlenmiştir. Unsurun 1 ve 2’nci fıkralarına; defter ve kayıtlarında hesap ve muhasebe hileleri yapanlar, defter ve dokümanları tahrif edenler ve aldatıcı evrak düzenleyenler 18 aydan 5 yıla kadar hapisle cezalandırılır. Bu dokümanların düzmecelerini düzenleyenler için hapis cezası ise 3 yıldan 8 yıla kadardır. Polatlar olayında da paravan şirketler tarafından uydurma fatura düzenlendiği iddia ediliyor. Vergi kanunları ile suç gelirleri arasındaki kesişen tek madde Vergi Metot Kanunu’nun 359’uncu unsuru. Bu madde dışında vergi kanunlarına muhalefet kayıt dışı ekonomiyi ilgilendirir. Bu nedenle başlangıçta faaliyet yasal olsa bile 359’uncu unsura karşıtlığa neden olunmuşsa elde
edilen yarar otomatikman suç geliri olur.

AHMET GÜN’ÜN İFADESİ ÖNEMLİ

– Polatların avukat ve mali işlerini yürüten Ahmet Gün aktif pişmanlıktan faydalanıyor. Çok Önemli bir figür değil mi?

MASAK tarafından hazırlanan mali tahlil raporu ve savcılığın sevk yazısında bu hususta önemli argümanlar var. Uydurma fatura düzenleyen 3 şirketin adresi ismi geçen kişinin ofis adresi ile aynı. Ayrıyeten bu şirketlerden biri de bu kişinin çok yakını. İfadesi birçok ayrıntının aydınlatılmasını sağlayacaktır.

Bankalar 440 bin şüpheli işlem bildirdi

– Eski MASAK Başkan Yardımcısı olarak şunu söyler misiniz? Bu paraları takip etmek kolay mı?

Finansal sistemde yer aldığı sürece ulusal hudutlar içerisinde paranın takibini yapmak zor değildir. Bu nedenle mümkün olduğunca nakit kullanımının azaltılması ve mali hareketlerin olabildiğince finansal dal üzerinden dolaşması için daha fazla tedbir alınmalı. Fakat uluslararası alanda paranın takibi ulusal hudutlar içerisinde olduğu benzeri kolay değil. Çok önemli bir işbirliği gerektirir. Suç gelirlerinin aklanmasının önlenmesi ve terörizmin finansmanının önlenmesiyle ilgili uluslararası alanda işbirliğini artırmayı amaçlayan ülkemizin de imza koyduğu birçok uluslararası kontrat, anlaşma ve konvansiyon vardır. Bu sayede uluslararası alanda suç gelirlerinin takibi yapılabilmekte. Lakin çok faal olduğunu söyleyebilmek mümkün değil.

– Bankaların yükümlülükleri neler?

Bankalar gerek 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi gerekse de 6415 sayılı Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Kanunu’nda yer alan en geniş yükümlülüklere tabi. Bu yükümlülükler arasında kimlik tespiti ve şüpheli işlem bildirimi en çok önemli yükümlülükler. Bankacılık sektöründe gerçekleşen her süreçte bankalar kimlik tespiti yapmak ve şüpheli bir durumun varlığı söylediği söz edilen ise bu süreci kuşkunun oluştuğu tarihten itibaren 10 işgünü içerinde MASAK’a bildirmek zorunda. Bu kapsamda 2022 yılı prestiji ile çoğunlukla bankacılık sektörü tarafından yapılan şüpheli işlem sayısı 440 bindir.

– Bundan sonra MASAK raporlarında ne görmeyi beklemeliyiz?

MASAK’ın mevcut takım ve imkânlarıyla iyi bir performans gösterdiğini düşünüyorum. Yıllık faaliyet raporlarına baktığımızda binlerce sürecin titizlikle incelendiğini ve gerekli aksiyonların alınmasına çalışıldığını görüyoruz. Önümüzdeki süreçte hoşluk merkezleri benzeri gündemde olmayan aklama sistemlerinin ortaya çıkması bunların da MASAK’ın radarına takılması mümkün.

Nihal Candan

GENÇLER UYUŞTURUCU VE FUHUŞ BATAĞINDA KAYBOLUYOR

– Bu işlere yıllarını vermiş bir uzman olarak aslında ne değişmeli?

Başta uyuşturucu, silah kaçakçılığı ve fuhuş, organ ticareti, insan kaçakçılığı olmak üzere yasadışı faaliyetlerden elde edilen suç gelirleri, bu gelirlerin aklanması ve terörizmin finansmanıyla mücadele gerçek bir beka sıkıntısıdır. Ülkemizi ve toplumumuzun her bölümünü yakından ilgilendirmektedir. Bundan Ötürü bu mevzu partiler üstü ele alınmalıdır.

Bu bahiste son dönem ortaya konan kararlılık ve yürütülen mücadele memnuniyet ve umut verici. Bu mücadelenin artarak devam etmesi tüm toplumun beklentisidir. Zira bu yasadışı faaliyetlerin gerisinde uyuşturucu ve fuhuş batağında kaybolan milyonlarca genç ve onlarla birlikte yok olan parçalanan milyonlarca acılı aile vardır.

Kara para ya da suç gelirleri ile kısa vadede problemler kısmen çözülmüş benzeri görünse de orta vadede dış yatırım ve finansmanda durum tam bilakis döner ve çok önemli bir bedel ödenmek zorunda kalınır. Bundan Ötürü kara para ya da suç gelirleri ile kalkınamazsınız, sıkıntılarınızı çözemezsiniz yalnızca ekonomik sorunlarınızı artırır, toplumun değer yargılarının yok olmasına ve sonrasında da maalesef çöküşüne neden olursunuz.

Sazan sarmalı nedir?

“Son günlerde tutuklanan fenomen kardeşlerle birlikte gündeme gelen bir dolandırıcılık formülü. Şöyle gerçekleşir: İnternet üzerinden araç satışını ilanını gören dolandırıcı, genelde kendisini kamuda muteber birisi olarak tanıtmakta güven sağlar. Aracı bir yakınına alacağını söyleyerek söz ettiği yakını üzerinden küçük bir kaparo bedeli göndererek satıcının daha da inancını kazanır, daha sonra ise çabucak bu aracı bedelinden daha aşağıda bir fiyatla ilana koyar. Uygun fiyat nedeniyle alıcı bulmak zor olmadığı için bulunan alıcı ve satıcının aracın bulunduğu yerde buluşması sağlanır. İki tarafa aracın fiyatı hakkında konuşmamaları konusunda ikazlar yapılır. Aracın periyodu için ilgili noter aşamasında evvelden belirlenen İBAN numarasına paranın gönderilmesi istenir, gelen para kısa sürede kripto ya da elektronik paraya dönüştürülerek ortadan kaybolur.”