Akciğer kanseri artık ‘erkek hastalığı’ değil

DNA’da gelişen hasarlara bağlı olarak akciğer dokusundaki hücrelerin denetimsiz çoğalmasıyla oluşan akciğer kanseri, dünya genelinde en sık görülen kanser çeşitlerinden biri. ‘’Ancak hastalık sıklığı coğrafik bölgelere, yaşa, cinsiyete ve risk faktörlerine bağlı olarak değişebilir” diyen Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Seha Akduman, bu sinsi hastalıkla ilgili hayati bilgiler verdi. İşte açıklamaları:

Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Seha Akduman

En çok önemli risk faktörü: Sigara

Akciğer kanseri öncelikle muhakkak risk faktörleriyle alakalıdır ve en çok önemli risk faktörlerinden biri tütün ve tütün ürünleri kullanımıdır. En çok önemli risk faktörü sigara (Hastaların yüzde 90’ı sigara içicisidir), pasif içiciliktir. Genetik faktörler, radon, arsenik, kadmiyum, asbest, civa, petrokimya türevleri, geçirilmiş verem de bilinen risk faktörleri ortasındadır.

Erken devirde belirti vermiyor

Akciğer kanseri erken evrelerinde asemptomatik (belirti göstermeyen) olabilir, bu da erken ve daha tedavi edilebilir bir basamakta teşhis edilmesini zorlaştırır. Fakat kanser ilerledikçe çeşitli semptomlar gelişebilir. Spesifik semptomlar akciğer kanserinin cinsine, tümörün pozisyonuna ve yayılma derecesine bağlı olarak değişebilmektedir. İnatçı öksürük, sık tekrarlayan pnömoni (zatürre) kanlı balgam,  nefes darlığı, göğüs ağrısı, kilo kaybı, tırnaklarda biçim değişikliği (çomak parmak) ve uzamış ses kısıklığı  akciğer kanserinin en çok önemli belirtilerindendir.

Nasıl korunabiliriz?

Akciğer kanseri için değiştirilebilir risk faktörleri, bireylerin ömür stili değişiklikleri ve davranışsal seçimler yoluyla faal olarak değiştirebilecekleri ya da denetim edebilecekleri faktörlerdir. Akciğer kanseri için en çok önemli ve önlenebilir risk faktörünün tütün kullanımı olduğunu vurgulamak kıymetlidir. Sigarayı bırakmak, riskinizi azaltmak için yapabileceğiniz en tesirli harekettir. Halihazırda sigara içiyorsanız, bırakmak için destek ve kaynak aramanız şiddetle tavsiye edilir. Ayrıyeten, diğer değiştirilebilir risk faktörlerine maruz kalmayı en aza indirmek ve sağlıklı bir ömür üslubu benimsemek, Akdeniz tipi beslenmek idman yapmam ve rutin denetimleri ihmal etmemek genel akciğer kanseri riskinizi azaltmaya ve genel sıhhatinizi düzgünleştirmeye katkıda bulunabilir.

Pasif içiciler de risk altında

Tüm dünyada ve her iki cinsiyette ölüme en sık sebep olan kanser tipi akciğer kanseridir. Her yıl dünyada yaklaşık 1.8 milyon yeni akciğer kanseri tanısı konulmaktadır. Kanser kaynaklı ölümlerin yüzde 30’undan da akciğer kanseri sorumludur. En az 20 yıl boyunca, günde bir paket sigara içen 7 bireyden birinde akciğer kanseri tanısı konulmaktadır. 10 hastanın 9’unda en çok önemli risk faktörü sigaradır. Sigara müddeti ve miktarı kadar, başlama yaşı, mesleği, genetik risk faktörleri kıymetlidir. En sık görüldüğü yaşlar 50-70 yaş aralığıdır. Günlük içilen sigara miktarı, içilen yıl sayısı kadar sigaraya başlama yaşı kıymetlidir. Ailede akciğer kanseri olması akciğer kanserine yakalanma riskini yaklaşık olarak 3 kat artırır. Lakin sigara içilmesi bu riski 30 kat artırır. Sigara dumanına maruz kalan ve pasif içici olarak tanımlanan gruplar da önemli bir risk altındadır. Bu sonuçlardan da anlaşıldığı üzere sigaranın akciğer kanseri üzerine olan tesiri genetik risk faktörlerinden çok daha fazladır.

DİĞER SEBEPLER

Bununla birlikte akciğer kanseri için diğer risk faktörleri; meskenlere ve binalara topraktan girebilen, doğal olarak oluşan radyoaktif bir gaz olan radon gazı, asbest, arsenik, krom ve birtakım endüstriyel kimyasallar benzeri kanserojenlere maruziyeti artıran meslekler, hava kirliliği yahut odun sobalarından kaynaklanan dumana uzun müddet maruz kalma da riski artırabilir. Daha önce akciğer kanseri geçirmiş olan şahıslarda ikinci bir akciğer kanseri geçirme riski daha yüksektir. Bununla birlikte aile hikayesinde kanser olanlarda risk daha fazladır. Kronik Obstrüktif (tıkayıcı) Akciğer Hastalığı (KOAH) ve pulmoner fibrozis benzeri kimi akciğer hastalıkları akciğer kanseri riskini artırabilir.

KADINLARDA NEDEN YAYGIN?

Akciğer kanseri evvelce erkeklerde bayanlardan daha sık görülürken, son birkaç on yıldır bayanlarda akciğer kanseri görülme sıklığı artmakta ve birtakım bölgelerde erkeklerde görülme sıklığını geçmektedir. Bu değişime çeşitli faktörler katkıda bulunmaktadır. Bayanlarda akciğer kanseri insidansındaki artış, değişen sigara içme alışkanlıklarıyla yakından irtibatlıdır. 20. Yüzyıl’ın ortalarında bayanlar arasında sigara içme oranları çok önemli ölçüde artmış ve akciğer kanserinin bayanlar için çok önemli bir sağlık sorunu olarak ortaya çıkmasına katkıda bulunmuştur. Ayrıyeten akciğer kanserli bayanların yüzde 60‘ndan pasif maruziyet sorumludur. Bayanlar sigarayı bıraktıkça ya da hiç başlamadıkça, bu kümedeki akciğer kanseri oranları son yıllarda stabilize olmuş ya da azalmış olabilir.