Sivrisineklerle mücadelede yeni dönem: Dişisini zehirleyen erkek sivrisinek

Macquarie Üniversitesi araştırmacıları tarafından geliştirilen bu “toksik erkek tekniği,” erkek sivrisineklere örümcek ve deniz şakayığı zehir proteinleri üretme özelliği kazandırıyor. Bu proteinler, çiftleşme sırasında dişilere enjekte edilerek onların hayat müddetlerini kısaltıyor. Bu yaklaşım, daha önce meyve sinekleri üzerinde yapılan bir araştırmanın Nature Communications mecmuasında yayımlanmasının akabinde, dang humması ve Zika benzeri hastalıkları yayan sivrisinek çeşitlerinde test ediliyor.

Çalışmanın baş yazarı Sam Beach, sistemin böcek ilaçlarının yerel ekosistemlere zarar vermeden, hastalık salgınlarını süratle denetim altına almak için kullanılabileceğini belirtti. “Hedefimiz, bir erkek sivrisineğin bir dişiyle çiftleşmesi ve akabinde dişinin çabucak ölmesidir,” diyen Beach, genetik müdahale sürecinin epeyce zahmetli olduğunu, zira bu genlerin yeni yumurtalara cam iğnelerle enjekte edilmesi gerektiğini ekledi.

Yalnızca dişi sivrisinekler kan emer ve çoklukla hayatlarının ilk 24-48 saatinde çiftleşirler. Fakat haftalarca yaşayabilir ve hastalık yaymaya devam edebilirler. Yeni sistemle kan emme oranlarının %40-60 arasında azalabileceği belirtiliyor.

Guardian2da yer alan habere göre; bu teknik, diğer genetik biyokontrol prosedürlerinden farklı olarak direkt dişi sivrisinekleri hedef alıyor. Beach, “Bu usulle dişi sivrisinek popülasyonunun boyutunu çabucak azaltabilir ve bu vektör kaynaklı hastalıkların yayılmasında süratli bir düşüş sağlayabiliriz” dedi.

Melbourne Üniversitesi’nden evrimsel biyolog Dr. Tom Schmidt, böcek ilaçlarına karşı süratle direnç geliştiren sivrisineklerin, bu direnci gemiler ve uçaklar aracılığıyla dünya geneline yayabildiğini belirtti. Bu durum, yeni ve tesirli ziyanlı yönetimi tekniklerine duyulan ihtiyacı artırıyor. Schmidt, daha önce Avustralya’da Wolbachia bakterisi ile enfekte edilen sivrisineklerin, kuzey Queensland’de dang humması yayılımını büyük ölçüde azalttığını hatırlatarak, genetik yaklaşımların da tesirli olabileceğini vurguladı.

Adelaide Üniversitesi’nden bulaşıcı hastalıklar araştırmacısı Prof. Philip Weinstein ise, tüm sivrisinek tiplerinin hastalık taşımadığını ve sivrisineklerin polen taşıyıcıları ve balıklar ile yarasalar için çok önemli bir besin kaynağı olduğunu belirtti. Weinstein, ideal tahlilin sivrisinekleri tamamen yok etmek yerine popülasyonlarını denetim altına almak olduğunu savundu.