Tarihe geçti! Dünyanın en ender minerali: Yalnızca bir sefer bulundu

Bu eşsiz taş, 2010 yılında Myanmar’daki Chaung-gyi pazarında, gemolog Kyaw Thu tarafından keşfedildi. İlk bakışta minerali scheelite zanneden Kyaw Thu, taşı facete (kesim) sürecinden geçirdikten sonra daha önce karşılaşmadığı bir özellik fark etti. Taşı Bangkok’taki Gemoloji Enstitüsü’ne (GIA) gönderdiğinde, bu mineralin tamamen yeni bir çeşit olduğu ortaya çıktı.

DÜNYANIN EN ENDER MİNERALİ KYAWTHUITE NEDİR?

Kyawthuite, kimyasal formülü Bi3+Sb5+O4 olan, bismut antimonat içeren ender bir mineral. İlk kere tabiatta keşfedilen bu formül, daha önce sırf laboratuvar ortamında oluşturulan bir yapıya benziyor. Turuncu-kırmızı renkteki bu taş, beyaz bir çizgi bırakarak kendine has bir izlenim yaratıyor. Ayrıyeten, içinde bulunan tüp gibi boşluklar, doğal olarak oluştuğunu kanıtlıyor.

KAYAÇLARDA OLUŞUM SÜRECİ

Jeologlar, kyawthuite’in büyük olasılıkla pegmatit ismi verilen volkanik kayaçlarda oluştuğunu düşünüyor. Pegmatitler, farklı minerallerin bir ortada bulunduğu granit gibi yapılar olarak bilinir. Kyawthuite’de bulunan titanyum, niyobyum, tungsten ve uranyum izleri, bu mineralin yüksek sıcaklıklarda oluştuğunu gösteriyor. Lakin, bu taşın neden bu kadar az olduğunu açıklamak için hâlâ birtakım bilinmeyenler var.

DÜNYANIN EN DEĞERLİ TAŞI MI?

Kyawthuite’in maddi pahası şimdi ölçülememiş durumda. Fakat dünyanın ikinci en az minerali olan painite’in karat başına 50.000-60.000 dolar arasında değer biçildiği düşünülürse, kyawthuite’in potansiyel fiyatı çok daha yüksek olabilir. Bu taşın eşsizliği, ona bilim dünyasında “değer biçilemez” bir statü kazandırdı.

Kyawthuite, sırf bir mineral değil, aynı vakitte tabiatın ve jeolojik süreçlerin ne kadar karmaşık olduğunu gösteren bir örnek. Mineraller, Güneş Sistemi’nin oluşumu, kimyasal yapısı ve Dünya’daki oluşum süreçleri hakkında ipuçları sunar. Bu taşın incelenmesi, hem mineralojinin hem de jeolojinin hudutlarını genişletebilir.

TAŞ ŞU AN NEREDE?

Dünyanın tek kyawthuite örneği, bugün ABD’deki Los Angeles County Tabiat Tarihi Müzesi’nde müdafaa altında tutuluyor. Bilim insanları, bu taşın daha fazla araştırma için büyük bir imkan sunduğunu belirtiyor.

Kyawthuite’in keşfi, hem tabiatın ne kadar şaşırtan olabileceğini hem de sıradan bir taşın bilimsel bir hazineden farksız olduğunu bir sefer daha gösterdi. Amber ya da topaz sandığımız bir taş, aslında insanlık tarihinin en büyük bilimsel keşiflerinden birine dönüşebiliyor. Bu taşın öyküsü, bilinmeyenin peşinden gitmenin değerini bir sefer daha gözler önüne seriyor.