MİT, özel koleksiyonunu halka açtı, Goebbels’i de takip etmişler

Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT), özel koleksiyonunda yer alan resmi istihbarat evraklarının bir kısmını paylaştı. “Özel koleksiyon” içerisinde yer alan ve en eskisi 1920 tarihli olan 17 evrak, MİT’in resmi internet sitesinde ziyaretçilerin erişimine açıldı.

MİT’in yayımladığı dokümanlar arasında, Adana ve Mersin’de 1920’li yıllarda konsolosluklar ile maske kuruluşlar bünyesinde çalışan yabancılar hakkında Milli Emniyet Hizmeti Riyaseti (MAH) tarafından derlenen ayrıntılı bilgi ve bu yabancıların faaliyetlerinin deşifresine yönelik çalışmalar yer alıyor.

İstiklal Harbi’nin şiddetle devam ettiği günlerde “Karakol Cemiyeti”ne girerek kapanmasında rol oynayan, Kemalistlere ve Mustafa Kemal Paşa’ya yaklaşmayı başaran lakin sonunda Hint asıllı bir İngiliz casusu olduğu tespit edilen Mustafa Sagir hakkındaki 1921 tarihli dokümanın “Osmanlıca” yazılmış orjinal hali de sitede sergileniyor.

Belgeler arasında, “Rebeka” kod isimli Dilber Cavidan isimli bayan casusa ilişkin “çift hilal” simgesiyle damgalanan 1921 tarihli “acil” ibareli rapor, tekrar Mart 1921 tarihli Erkan-ı Harbiye-i Umumiyye Riyaset-i Celilesine, yani Genelkurmay Başkanlığına gönderilen “Yavuz Grubu” mühürlü evrak, Felah Kümesi’nden 1922’de Erkan-ı Harbiye-i Umumiyye Riyaset-i Celilesine gönderilen “çift hilal” mühürlü yazı da yayımlanan evraklar arasında bulunuyor.

Teşkilatın internet sitesinde ayrıyeten, MAH’a bağlı Kurmay Albay Şükrü Ali Bey’in tayin edildiğine ve kararname kararlarının yürütülmesinde Başvekil’in sorumlu olduğuna dair Başvekil İsmet İnönü ve Reis’i Cumhur Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün imzasını taşıyan 25 Aralık 1926 tarihli kararname de yer alıyor.

İcra Vekilleri Heyeti’nin 19 Aralık 1926 tarihli mahrem kararnamesi ile kurulan MAH Teşkilatı Riyaseti’ne Erkan-ı Harbiye’de görevli Şükrü Ali Bey’in tayin edildiği ve bu bildirimin Başvekalet tarafından ilgili kurumlara ve Şükrü Ali Bey’e yapıldığına dair 27 Aralık 1926 tarihli doküman de sitedeki raporlar içerisinde bulunuyor.

MAKSİM GORKİ’NİN SİNEMASINA İSTİHBARAT BELGESİ

Ankara Merkezi Bölge Amirliğinden, Milli Emniyet Hizmeti Riyaset-i Celilesine 1 Mart 1927’de “zata mahsustur”, yani “kişiye özel” zımnilik derecesi ile gönderilen şubat ayı faaliyet raporu, MİT’in internet sayfasında yayımlanıyor.

MİT’in sayfasında, İstanbul Bölge Amirliğinin Milli Emniyet Hizmeti Riyaset-i Aliyyesi’ne gönderdiği 31 Mart 1928 tarihli raporda Sovyet yazarı Maksim Gorki’nin ünlü romanı “Ana”nın sinema olarak İstanbul’da gösterime girdiği ve bu yapıtın kuvvetli bir komünizm propagandası olabileceği konusunda görüşleri içeren istihbari doküman de dikkati çekiyor.

MAH’ın kuruluş yıllarında savunma bakımından mesaisinin bir kısmını oluşturan hilafetin geri gelmesine yönelik faaliyetlerine dair “Kürt-Türk İade-yi Hilafet Komitesi Teşkilatı” ismiyle oluşturulan istihbari şemanın da yer aldığı dokümanlar arasında, İzmir’e yeni gelen Fransa Konsolosu’nun yazdığı bir askeri raporun kesimlerinin, sobadan alınıp bir araya getirilerek içeriğinin deşifre edilmesine dair İzmir Merkezi Amirliği’nin 4 Temmuz 1932 tarihli yazısı da bulunuyor.

Söz konusu dokümanın birleştirildikten sonraki Fransızca yepyeni halinin yanı sıra Türkçe olan metin raporu da yeniden teşkilatın internet sitesinde yayımlanan dokümanlar arasında yer alıyor.

HALİDE EDİP ADIVAR’I TAKİP TALEBİNE RET

Dahiliye Vekaleti’ne bağlı Emniyet Umum Müdürlüğünün, 1935’te kısa müddetliğine Türkiye’ye gelen Halide Edip Adıvar hakkındaki bilgi talebi ve MAH Reis Vekili Naci Perkel’in bu talebe ilişkin, “Biz casus takip ediyoruz. Rauf, Halide olsa olsa rejime karşı olabilirler. Peşlerine düşmedik ki.” sözlerinden oluşan derkenarı da bu evraklar arasında bulunuyor.

Yayımlanan evraklar arasında MAH’ın Hatay’ın anavatana katılması uğraşlarına, Fransızların önceliklerinin Tunus, Cezayir ve Fas olduğu, gerekirse İskenderun’dan çekilecekleri yönünde istihbarat elde ederek katkı sağladığına ilişkin 16 Haziran 1938 tarihi raporlar da dikkati çekiyor.

GOEBBELS DE TAKİP EDİLDİ

Öte yandan sitede, gazeteci benzeri davranan MAH mensubunun İkinci Dünya Savaşı’ndan kısa süre önce Türkiye’ye gelen Alman Propaganda Bakanı Joseph Goebbels’e yaklaşarak, hakkında tuttuğu Nisan 1939 tarihli rapor da öne çıkıyor.

Söz konusu raporda, şu sözler yer alıyor:

“Alman Propaganda Nazırı Goebbels’in İstanbul’a gelmesi münasebetiyle memurlarımızdan Turan’a görev verilmiştir. Bir gazeteci benzeri kendisini gösteren bu arkadaşın verdiği rapor bilgisi olmak üzere takdim kılınmıştır. Deniz yollarındaki KİP hakkındaki bilgi Merkez’in daha önce tespit ettiği vaziyeti kuvvetlendirmektedir. Arz eylerim.”

MİT’in resmi internet sitesinde, “özel koleksiyon” sekmesi başlığı altında yer alan “belgeler” kısmında yayımlanan son raporda ise 1948’de MAH Reisi Naci Perkel imzalı, şüpheli görülen bir şahsa ilişkin Ankara Bölge Amirliğine gönderilen talimat da bulunuyor.