Ziraî üretimin yarısı risk altında!

Uzmanlar, çığır açan bir incelemeyle sı krizini bir kere daha gözler önüne serdi. Su kaynaklarının korunması ve tatlı suyumuzun bağlı olduğu ekosistemlerin tahribatının sona erdirilmesi için acil tedbir alınmadığı takdirde süratle artan bir su krizi gezegenimizi tesiri altına alacak. Ayrıyeten dünya genelindeki besin üretiminin yarısından fazlasının önümüzdeki 25 yıl içinde risk altında olacağı belirtiliyor.

Bugün yayınlanan Küresel Su Ekonomisi Komisyonu raporuna göre, dünya nüfusunun yarısı halihazırda su kıtlığıyla karşı karşıya ve iklim krizi kötüleştikçe bu sayının artması bekleniyor.

TALEP YÜZDE 40 ARTACAK

Raporda, dünyanın su sistemlerinin “benzeri görülmemiş bir stres” altına girmesi nedeniyle, gelecek on yılın sonuna kadar tatlı suya olan talebin arzı %40 oranında artacak. The Guardian’ın Çevre Editörü Fiona Harvey’in haberinde paylaştığı raporun kurulu hükümetlerin ve uzmanların insanca bir ömür sürebilmek için ihtiyaç duyulan su ölçüsünü büyük ölçüde hafife aldıklarını buldu.

Her bir kişinin sağlığı ve hijyeni için günde 50 ila 100 litre suya ihtiyaç duyulurken, aslında insanların kâfi beslenme ve onurlu bir hayat için günde yaklaşık 4 bin litre suya ihtiyacı var. 

Rapor, suyun dünyada nemi bir bölgeden başkasına taşıyan “atmosferik nehirler” içinde hareket ettiğini buldu. Dünyadaki kara yağışının yaklaşık yarısı, suyu atmosfere geri veren ve daha sonra rüzgarla birlikte hareket eden bulutlar üreten ekosistemlerdeki sağlıklı bitki örtüsünden geliyor. Bu “atmosferik nehir” sistemlerinin en önemli yararlanıcıları Çin ve Rusya, ihracatçıları ise karasal su kütlelerini destekledikleri için Hindistan ve Brezilya. 

‘ÇİN EKONOMİSİ ORMAN İDARESİNE BAĞLI’

Potsdam İklim Tesiri Araştırma Enstitüsü müdürü ve komisyonun eş liderlerinden biri olan Profesör Johan Rockström, “Çin ekonomisi Ukrayna, Kazakistan ve Baltık bölgesindeki sürdürülebilir orman idaresine bağlıdır” diyor ve ekliyor:

– Aynı durum Brezilya’nın Arjantin’e tatlı su sağlaması için de geçerli. Bu birbirine bağlılık, tatlı suyu global iktisada global bir ortak mal olarak yerleştirmemiz gerektiğini gösteriyor.

Singapur başkanı ve komisyonun eş başkanı Tharman Shanmugaratnam ise ülkelerin su kaynaklarının yönetimi konusunda çok geç olmadan iş birliği yapmaya başlamaları gerektiğini belirtiyor:

– Tatlı su kaynaklarını nasıl koruyacağımızı, onu çok daha verimli nasıl kullanacağımızı ve her toplumun tatlı suya nasıl erişebileceği mevzularında radikal bir şekilde düşünmeliyiz. Öbür bir deyişle, güçlü ve yoksul arasındaki eşitliği nasıl muhafazamız gerektiğini düşünmeliyiz.

‘SU, İKLİM KRİZİNİN 1 NUMARALI KURBANI’

Küresel Su Ekonomisi Komitesi, 2022 yılında Hollanda tarafından onlarca bilim insanı ve ekonomistin çalışmalarından yararlanılarak kuruldu. 194 sayfalık raporu, su krizinin tüm istikametlerini inceleyen ve siyaset yapıcılara tahliller öneren en büyük global çalışmadır. Rockström, The Guardian’a verdiği demeçte rapora yansıyan bulguların şaşırtan derecede çarpıcı olduğunu söyledi:

– Su, iklim krizinin bir numaralı kurbanıdır, şimdi global seviyede bir araya gelen ve dünyanın tüm sistemlerinin istikrarını riske atan çevresel değişikliklerdir. İklim krizi ilk ve en başta kuraklık ve sellerle kendini gösterir. Sıcak hava dalgalarını ve yangınları düşündüğünüzde, nitekim sert tesirler nem yoluyla olur, yangın durumunda ise global ısınma önce görünen orman örtüsünü kurutur ve yanmayı kolaylaştırır.

1 DERECE SICAKLIK ARTIŞI = NEMİN YÜZDE 7 ARTIŞI

Küresel sıcaklıklardaki her 1 derecelik artış atmosfere %7 daha fazla nem ekler ve bu da hidrolojik döngüyü olağan değişiklikler altında olacağından çok daha fazla “güçlendirme” tesirine sahiptir. Tabiatın tahribatı krizi daha da körüklüyor zira ormanları kesmek ve sulak alanları kurutmak, ağaçlardan terleme ve suyun toprakta depolanmasına bağlı su döngüsünü bozuyor.

Dünya genelinde her yıl 700 milyar dolardan fazla sübvansiyon tarıma gidiyor ve bunların büyük bir kısmı yanlış yönlendiriliyor. Bu da çiftçileri sulama ya da israf maksatlı uygulamalarda ihtiyaç duyduklarından daha fazla su kullanmaya teşvik ediyor. Sanayi de bundan faydalanıyor, dünyadaki endüstriler tarafından kullanılan atık suyun yaklaşık %80’i geri dönüştürülmüyor.

Dünya Ticaret Örgütü Genel Müdürü ve aynı zamanda komitenin eş başkanı olan Ngozi Okonjo-Iweala, ülkelerin sübvansiyonları yeniden yönlendirmeleri, ziyanlı olanları ortadan kaldırmaları ve fakir insanların dezavantajlı olmamasını sağlamaları gerektiğini söyledi. Okonjo-Iweala, şimdi sübvansiyonların çoğunlukla daha iyi durumda olanlara yarar sağladığını ekledi:

– Sanayi sübvansiyonlarının birçoklarını daha varlıklı insanlar alıyor. Bu yüzden muhtaçlığımız olan şey daha iyi hedeflenmiş sübvansiyonlar. Buna sahiden ihtiyaç duyan fakir insanları belirlememiz gerekiyor.

EN ÇOK BAYANLAR ETKİLENİYOR

University College London’da ekonomi profesörü ve komisyonun eş başkanı olan Mariana Mazzucato, kamu sektörü bankalarının gelişmekte olan ülkelere verdiği kredilerin su ıslahatlarına bağlı olması gerektiğini söyledi:

– Bunlar su tasarrufu ve su kullanımının verimliliğini artırmak ya da su ağır sanayiler için direkt yatırım yapmak olabilir. Karın su sıkıntıları etrafındaki araştırma ve geliştirme benzeri üretken faaliyetlere yeniden yatırılmasını sağlamalıyız.

Mazzucato, su meselelerinin bayanlar ve kızlar üzerinde de büyük bir tesiri olduğunu ekledi:

– Komiserlerimizden biri Sierra Leone’deki Freetown belediye başkanı Yvonne Aki-Sawyerr. Kadınlara yönelik tecavüz ve istismarların birçoklarının aslında su almaya gittiklerinde gerçekleştiğini söylüyor. Çocuk mevt oranı, cinsiyet eşitliği, su toplama yükü, besin güvenliği yükü, hepsi birbirine bağlı.