Mars’ta ilk: Derinlerde sıvı su izi bulundu

Bilim insanları Mars’ta, gezegenin kayalık dış kabuğunun derinliklerinde sıvı su rezervuarı keşfetti.

BBC’nin haberinde bulgular, NASA’nın 2018’de gezegene inen Insight Lander keşif aracından alınan bilgilerin yeni bir tahliline dayanıyor. Insight Lander, dört yıl boyunca Kızıl Gezegen’in derinliklerinde meydana gelen titreşimleri kaydeden bir sismometre taşıyordu.

Bu sarsıntıların ve gezegenin tam olarak nasıl hareket ettiğinin tahlili, sıvı suyun “sismik sinyallerini” ortaya çıkardı.

Mars’ın kutup dairlerinde donmuş su ve atmosferinde buhar olduğuna dair deliller bulunmuştu, fakat gezegende sıvı su bulgularına ilk defa rastlandı. Bulgular, ABD merkezli Ulusal Bilimler Akademisi Bildirileri’nde yayınlandı.

Insight’ın bilimsel görevi inişinden dört yıl sonra, Aralık 2022’de sona erdi. Bu süre zarfında, robotik uzay aracı 1.319’dan fazla zelzele kaydetti. Bilim insanları sismik dalgaların ne kadar süratli hareket ettiğini ölçerek, bu dalgaların geçme mümkünlüğünün en yüksek olduğu maddeyi tespit etti.

Araştırmaya katılan, California Üniversitesi’nden Profesör Michael Manga, “Aslında bunlar Dünya’da su ya da petrol ve gaz aramak için kullandığımız tekniklerle aynı” dedi.

Analiz, Mars kabuğunda yaklaşık 10 ila 20 km derinlikte su rezervuarları olduğunu ortaya koydu.

UC San Diego Scripps Oşinografi Enstitüsü’nden baş araştırmacı Dr. Vashan Wright, “Mars’taki su döngüsünü anlamak, ikliminin, yüzeyinin ve içinin evrimini anlamak için kritik ehemmiyete sahip” dedi.

Profesör Manga, suyun “bir gezegenin evrimini şekillendiren en çok önemli molekül” olduğunu belirtti. Bu bulgunun, “Mars’ın bütün suyu nereye gitti?” sorusunu yanıtladığını söyledi.

Mars’ın yüzeyine dair çalışmalar, antik çağlarda gezegende ırmaklar ve göller olduğunu gösteriyor. Fakat üç milyar yıl boyunca bir çöldü.

Bu suyun bir kısmı Mars atmosferini kaybettiğinde uzayda kayboldu. Lakin Dünya’daki suyun büyük ölçüde yeraltında olduğunu söyleyen Profesör Manga, “Mars’ta da durumun bu türlü olmaması için hiçbir neden yok” diyor.

MARS’A YERLEŞMEK NE KADAR MÜMKÜN ?

Insight aracı sırf bulunduğu yerin altındaki kabuğa ilişkin kayıt yapabildi, lakin araştırmacılar gezegenin her yerinde benzer rezervuarlar olabileceğini söylüyor. Bu doğruysa, Mars’ın yüzeyinde 800 metreden daha derin bir katman oluşturacak kadar sıvı su olduğu tahmin ediliyor.

Ancak Mars’taki yeraltı suyunun yerinin, Mars’a yerleşme planları olan ve bu sudan yararlanmak isteyebilecek milyarderler için iyi bir haber olmadığını belirtiyorlar. Profesör Manga bunun nedenini sıvı suyun “yer kabuğunun 10-20 km derinliğinde” olmasına bağlıyor.

BBC’ye yaptığı açıklamada, “Mars’ta 10 km derinlikte bir delik açmak, (Elon) Musk için bile zor olurdu” diyor.

Bu keşif, Mars’ta bir vakitler hayat olduğuna dair ispat bulmak için devam eden araştırmalara yol gösterici olabilir.

Manga, “Sıvı su olmadan hayat olmaz” dedi. “Yani Mars’ta yaşanabilir ortamlar varsa, bunlar şimdi yerin derinliklerinde olabilir.”