AYM’den Sedat Cezayirlioğlu için hak ihlali kararı

Anayasa Mahkemesi (AYM) Erzincan İliç’teki maden ocağına karşı yürüttüğü çevre çabası esnasında gözaltına alınan ve köyüne girişi engellenen İliç savunucusu Sedat Cezayirlioğlu’nun ‘özel hayata hürmet hakkının’ ihlal edildiğini karar verdi. Yüksek Mahkeme, yerel mahkemeden ihlalin giderilmesini istedi.

Çezayirlioğlu, İliç ilçesinde özel bir şirket tarafından yapılması planlanan Çakmaktepe Madeni Açık Ocak İşletmesi Kapasite Artış Projesi için verilen Çevresel Tesir Değerlendirmesi (ÇED) ”olumlu kararı”nın iptali istemiyle dava açtı. Cezayirlioğlu davanın yönetim mahkemesince reddi nedeniyle ”özel hayata hürmet hakkının” ihlal edildiğini ileri sürerek, AYM’ye 2020’de müracaatta bulundu.

‘HEYETTE ZİRAAT MÜHENDİSİ YOK’

AYM İkinci Kısmı, 25 Ocak 2024’te Cezayirlioğlu’nun başvurusunu haklı bularak oy birliğiyle ‘özel hayata hürmet hakkının’ ihlal edildiğine karar verdi.

Kararın münasebetinde şu değerlendirmeler yapıldı:

– Anayasa Mahkemesi’nin, aynı projeye ilişkin olan Eşref Demir kararında müracaatçının itirazlarına karşın proje faaliyet alanında kalan mera nedeniyle bölgedeki hayvancılığın etkilenip etkilenmeyeceğine ilişkin temelli bir değerlendirme yapılmadığı, yargılama sürecinde alınan uzman raporunu hazırlayan heyette ziraat mühendisi uzman bulunmadığı belirtilmiştir.

“İDDİALARINA YANIT VERİLMEMESİ NEDENİYLE…”

– Kararda, eksperlerce ÇED raporunda bölge sakinlerinin temel geçim kaynağının hayvancılık olduğu ve proje alanında kalan meranın etkin olarak kullanıldığı ifade edilmesine karşın anılan raporda meranın kısmen tahrip olduğu tespitine yer verilmekle yetinildiği vurgulanmıştır.

Ayrıca eksper raporunda meranın proje bitiminde rehabilite edileceği belirtilmişse de uzun bir süre devam edecek olan madencilik faaliyetinin hayvancılık üzerine tesirinin de incelenmesi ve bu konuda ÇED raporunda gerekli önlemlerin öngörülüp öngörülmediğinin ortaya konulması gerektiğine değinilmiştir.

– Kararda son olarak Mahkemenin uzman raporundan hareketle ortaya koyduğu münasebetin sınırlı olması ve müracaatçının muhakkak tezlerine direkt bir karşılık verilmemesi nedeniyle kamusal makamların özel hayata hürmet hakkı bağlamında pozitif yükümlülüklerini yerine getirmediği sonucuna ulaşılmıştır. Somut müracaatta da belirtilen tespitlerden ayrılmayı gerektiren bir konu bulunmamaktadır. Açıklanan münasebetlerle müracaatçının Anayasa’nın 20. hususunda garanti altına alınan özel hayata hürmet hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.”

KARAR, YEREL MAHKEMEYE İLETİLDİ

Kararın bir örneği, ”özel hayata hürmet hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere” Erzincan Yönetim Mahkemesine gönderildi.

Erzincan’ın İliç ilçesinde Anagold Madencilik Sanayi ve Ticaret A.Ş’ye ait Anagold Çöpler Altın Madeni İşletmesi’nde meydana gelen liç kaymasında 9 emekçi toprak altında kalmıştı.