İklim krizinde son nokta… Bilim insanlarını endişelendiren araştırma ortaya çıktı

Grönland buz katmanı, iklim krizi nedeniyle saatte ortalama 30 milyon ton eriyor. Bilim insanları, Kuzey Atlantik’e akan ve buzdan kaynaklanan tatlı su kaynağının, Atlantik meridyenel devridaim sirkülasyonu (Amoc) olarak andlandırılan okyanus akıntılarının çöküşüne neden olabileceği ve bu durumun insanlık için önemli sonuçlar doğurabileceğinden telaş ediyor.

Küresel ısınmanın bir sonucu olarak Grönland’daki büyük buz kaybı yıllardır devam ediyor. Bilim insanlarının çalışmasında da, Grönland’daki birçok buzulun 1985’ten 2022’ye kadar her ay eridiği ve bu erimenin uydu fotoğraflarıyla tahlil edildiği aktarıldı.

“BAZI TASALAR VAR”

Araştırmayı yöneten ABD’deki Jet Propulsion Laboratuvarı’ndan Dr. Chad Greene, “Grönland etrafındaki değişiklikler muazzam ve her yerde yaşanıyor, neredeyse her buzul son birkaç on yılda geri çekildi. Kuzey Atlantik Okyanusu’na tatlı su bırakırsanız, Amoc’un kesinlikle zayıflaması mantıklıdır lakin ne kadar zayıfladığına dair bir öngörüm yok” sözünü kullandı.

Çalışmayla ilgili ayrıyeten şu sözler kullanıldı:

* Herhangi bir küçük tatlı su kaynağının, Amoc’un tam ölçekli çöküşünü tetikleyebilecek, global hava tertibini, ekosistemleri ve global besin güvenliğini bozabilecek bir ‘devrilme noktası’ olarak hizmet edebileceğine dair kimi tasalar var. Lakin Grönland’daki buzulların çekilmesinden kaynaklanan tatlı su şimdi oşinografik modellere dahil edilmemiştir.

Amoc’un son 1600 yılın en zayıf düzeyinde olduğu aslında biliniyordu ve 2021’de araştırmacılar bir devrilme noktasına dair ihtar işaretleri tespit etti. Yakın vakitte yapılan bir çalışmada, çöküşün en berbat senaryoda 2025’e kadar gerçekleşebileceği öne sürüldü. Grönland buz katmanının çok önemli bir kısmının de bilim insanları tarafından geri dönüşü olmayan bir erime noktasına yakın olduğu ve buzun deniz düzeyinde 1-2 metrelik bir yükselmeye muadil olduğu düşünülüyor.

ÇALIŞMANIN DETAYLARI

Nature mecmuasında yayınlanan çalışmada, yapay zeka teknikleri kullanılarak 38 yıllık süre zarfında 235 binden fazla buzulun son pozisyonu, 120 metre çözünürlükte haritalandı. Bu da Grönland buz katmanının 1985’ten bu yana kenarlarında yaklaşık 5 bin km2’lik bir alanı kaybettiğini ve bunun da bir trilyon ton buza muadil olduğunu gösterdi.

Grönland buzuyla ilgili diğer tüm ölçümleri bir araya getiren bir projenin en son güncellemesi, 2003’ten bu yana her yıl 221 milyar ton buzun kaybolduğunu ortaya koydu. Yeni çalışma buna yılda 43 milyar ton daha ekleyerek toplam kaybı saatte ortalama 30 milyon ton yapıyor.

Araştırmayı yürüten ABD’deki Jet Propulsion Laboratuvarı’ndan Dr. Chad Greene ve meslektaşları, 2022 yılında yayınlanan bir çalışmada da Antarktika buz sahanlıklarının zaman içindeki boyutunu da tahlil etti. Bu çalışma, 1997’den bu yana buz sahanlıklarından kaybedilen toplam ölçünün, sahanlıkların daralan alan genişliği hesaba katıldığında ve sahanlıkların incelmesine eklendiğinde iki katına çıkarak yaklaşık 12 ton olduğunu ortaya koydu.